N284 — Không bổ nhiệm người không thông thạo Torah làm thẩm phán
English: Not to appoint as a judge a man who is unlearned in the Torah, even if he is learned in other disciplines.
Hebrew (Maimonides): שלא למנות בדיינין אדם שאינו חכם בדברי תורה, אף על פי שהוא חכם בחכמות אחרות
Nguồn Torah: Phục Truyền Luật Lệ 1:17 — “Đừng thiên vị khi xét xử…”
Ngữ nghĩa và cách dịch: לֹא תַכִּירוּ פָנִים בַּמִּשְׁפָּט (lo takiru fanim ba-mishpat), nghĩa đen “đừng nhận ra mặt trong xét xử”. Nghĩa đơn giản là lệnh cho thẩm phán không thiên vị. Nhưng Rashi và Maimonides đọc nó như lời nói với người bổ nhiệm: đừng chọn thẩm phán vì “nhận ra mặt” họ, tức vì vẻ ngoài, sức mạnh hay quan hệ họ hàng.
Bối cảnh và ý nghĩa: Mishneh Torah nói: bất cứ Đại Tòa án (Sanhedrin), vua hay người đứng đầu cộng đồng nào bổ nhiệm một thẩm phán không xứng đáng và không thông thạo Torah, “dù người ấy đầy những phẩm chất đáng mến”, đều vi phạm điều cấm này. Maimonides liệt kê các lý do sai: vì người ấy đẹp, mạnh, là họ hàng, hay biết nhiều thứ tiếng. Hậu quả: người ấy tha kẻ có tội và kết tội người vô tội “không phải vì gian ác, mà vì không biết”. Các hiền sĩ so sánh việc bổ nhiệm như thế với dựng một matzevah, và gọi thẩm phán được chọn vì giàu là “thần bằng bạc”. Điều này vẫn áp dụng ngày nay cho mọi việc bổ nhiệm vào tòa án Do Thái.
Đối chiếu lỗi thường gặp: Tiêu đề trong danh mục Anh ngữ thêm “dù người ấy học giỏi các môn khác”, theo chính danh mục của Maimonides. Điều cấm không coi thường các ngành học khác; nó nói rằng xét xử theo Torah đòi hỏi hiểu biết về luật Torah.
Nguồn tham khảo
- Văn bản chính: Phục Truyền Luật Lệ 1:17; Maimonides, danh mục mitzvah N284; Sefer HaMitzvot, điều cấm 284.
- Pháp điển và truyền thống rabbi: Mishneh Torah, The Sanhedrin 3.8; Rashi về Phục Truyền 1:17.
- Bối cảnh lịch sử và ngôn ngữ: Jeffrey H. Tigay, The JPS Torah Commentary: Deuteronomy, chú giải chương tương ứng; Moshe Weinfeld, Social Justice in Ancient Israel and in the Ancient Near East (1995). Xem danh mục JPS Torah Commentary và Anchor Yale Bible Series.
Phần “Bối cảnh và ý nghĩa” là bản tổng hợp từ các nguồn trên; cách đọc của Maimonides và của truyền thống rabbi không được trình bày như bản dịch từng chữ của Torah.