P68 — Tòa án tối cao dâng lễ vật khi phán quyết sai
English: For the High Court to offer a sacrifice after an erroneous ruling.
Hebrew (Maimonides): לְהַקְרִיב בֵּית דִּין קָרְבָּן אִם טָעוּ בְּהוֹרָאָה
Nguồn Torah: Lêvi 4:13–21 — nếu toàn cộng đồng Israel phạm lỗi vì một việc bị che khuất khỏi “mắt của hội chúng”, các trưởng lão đặt tay trên con bò dâng làm chatat của cộng đồng.
Ngữ nghĩa và cách dịch: Maimonides đọc “mắt của hội chúng” là tòa án tối cao, khi tòa ban hành chỉ dẫn pháp lý sai và cộng đồng hành động theo. Đây không phải mọi sai sót hành chính hay mọi quyết định chính trị thất bại.
Bối cảnh và ý nghĩa: Luật thừa nhận rằng sai lầm có thể mang tính thể chế, không chỉ cá nhân. Người có thẩm quyền giải thích luật vẫn phải chịu trách nhiệm khi chỉ dẫn khiến cộng đồng vi phạm. Lễ vật đánh dấu trách nhiệm chung nhưng không biến sai lầm thành cố ý.
Nguồn tham khảo
- Văn bản chính: Lêvi 4:13–21; Maimonides, danh mục mitzvah P68.
- Pháp điển và truyền thống rabbi: Mishneh Torah, Unintentional Sins 12–14; Mishnah Horayot 1.
- Bối cảnh lịch sử và ngôn ngữ: Baruch A. Levine, The JPS Torah Commentary: Leviticus, và Jacob Milgrom, Leviticus, Anchor Yale Bible, chú giải đoạn được dẫn; The Jewish Study Bible, ấn bản 2. Xem danh mục JPS Torah Commentary và Anchor Yale Bible Series.
Phần “Bối cảnh và ý nghĩa” là bản tổng hợp từ các nguồn trên; lớp diễn giải rabbi được phân biệt với nghĩa trực tiếp của Torah.