N112 — Không cắt lìa đầu con chim dâng làm lễ đền tội
English: Not to sever the head of a bird [brought as] a sin offering.
Hebrew (Maimonides): שלא יבדיל ראש חטאת העוף
Nguồn Torah: Lêvi 5:8 — “… tư tế sẽ dâng con dành cho lễ đền tội trước, và cắt cổ nó phía gáy, nhưng không cắt lìa.”
Ngữ nghĩa và cách dịch: Động từ מָלַק (malak) chỉ một kỹ thuật riêng cho chim trong nghi lễ: tư tế dùng móng tay cắt từ phía gáy, không dùng dao. Vế cuối וְלֹא יַבְדִּיל (velo yavdil (“và không cắt lìa”) là lời cấm. Mishneh Torah mô tả thủ tục cho chim của lễ đền tội: tư tế cắt tại góc tây nam của bàn thờ, dùng móng tay đi xuống cho đến khi cắt đứt các ống cổ, “và không tách đầu khỏi thân; nếu tách thì lễ vật bị vô hiệu và người ấy chịu hình phạt roi (malkot)”. Máu được rảy lên vách bàn thờ, phần dưới.
Bối cảnh và ý nghĩa: Điều thú vị là cùng kỹ thuật ấy cho chim của lễ toàn thiêu (olah) lại đòi điều ngược lại: Mishneh Torah nói với chim lễ toàn thiêu, tư tế cắt “và tách đầu ra; nếu không tách thì bị vô hiệu”. Sự đối lập giữa hai loại lễ cho thấy mỗi chi tiết nghi thức đều mang ý nghĩa phân loại: lễ toàn thiêu được thiêu trọn, nên con chim được chia ra; lễ đền tội của chim không được thiêu mà thuộc về tư tế ăn, nên giữ nguyên hình. Chim là lễ vật của người nghèo trong hệ thống của lễ theo khả năng, đã thấy ở N102. Vì Đền Thờ không còn, điều răn này không có phạm vi thực hành hiện nay; danh mục 613 vẫn giữ nó vì Maimonides đếm các điều răn của Torah, không chỉ những điều còn thi hành được.
Đối chiếu lỗi thường gặp: Không nên hiểu melikah như một cách giết mổ được phép cho thịt ăn thường: ngoài nghi lễ Đền Thờ, chim phải được giết theo luật giết mổ nghi lễ (shechitah), và melikah làm cho chim không được ăn. Điều luật chỉ có nghĩa trong bối cảnh bàn thờ.
Nguồn tham khảo
- Văn bản chính: Lêvi 5:7–10; Lêvi 1:14–17; Maimonides, danh mục mitzvah N112; Sefer HaMitzvot, điều cấm 112.
- Pháp điển và truyền thống rabbi: Mishneh Torah, Sacrificial Procedure 6:20–22 và 7:6.
- Bối cảnh lịch sử và ngôn ngữ: Jacob Milgrom, Leviticus 1–16, Anchor Yale Bible, chú giải Lêvi 1:14–17 và 5:7–10; Baruch A. Levine, The JPS Torah Commentary: Leviticus. Xem danh mục JPS Torah Commentary và Anchor Yale Bible Series.
Phần “Bối cảnh và ý nghĩa” là bản tổng hợp từ các nguồn trên; cách đọc của Maimonides và của truyền thống rabbi không được trình bày như bản dịch từng chữ của Torah.