N136 — Tư tế đang ô uế không được ăn terumah
English: For a priest who is impure not to partake of terumah.
Hebrew (Maimonides): שלא יאכל כוהן טמא תרומה
Nguồn Torah: Lêvi 22:4 — “Người nào trong dòng dõi Aaron bị phong hủi hay bị chảy mủ thì không được ăn vật thánh cho đến khi được thanh sạch …” Danh mục trong Mishneh Torah dẫn kèm Lêvi 21:17, “người nào trong dòng dõi ngươi”, để nhấn rằng điều cấm nhắm vào tư tế.
Ngữ nghĩa và cách dịch: Câu Torah liệt kê những dạng ô uế cụ thể — phong hủi, người có tiết dịch bất thường (zav/zavah), tiếp xúc ô uế do người chết (tumat met), xuất tinh — và cấm tư tế trong những trạng thái ấy ăn “vật thánh”. Mishneh Torah xác định “vật thánh” mà mọi người trong dòng Aaron, nam lẫn nữ, đều được ăn chính là phần dành cho tư tế (terumah). Tư tế ô uế không được ăn terumah, dù terumah ấy thanh sạch hay ô uế. Câu 22:7 nói “khi mặt trời lặn thì người ấy được thanh sạch và sau đó được ăn”, và Maimonides định nghĩa thời điểm ấy: khi ba ngôi sao cỡ trung bình xuất hiện, khoảng một phần ba giờ sau khi mặt trời lặn.
Bối cảnh và ý nghĩa: Chi tiết về ba ngôi sao là một ví dụ nhỏ nhưng đáng chú ý về cách luật Do Thái (halakhah) chuyển một mốc tự nhiên thành một tiêu chuẩn đo được; cùng tiêu chuẩn ấy về sau quyết định thời điểm kết thúc Shabbat. Mishneh Torah còn phân biệt: tư tế thanh sạch ăn terumah ô uế thì không bị phạt roi, vì đó chỉ là một lệnh cấm suy ra từ một điều răn tích cực. Maimonides cũng ghi rằng terumah ở ngoài Đất Israel, vốn chỉ là luật của các hiền sĩ, chỉ bị cấm cho tư tế có ô uế phát ra từ chính thân thể, và người ấy có thể ăn ngay sau khi ngâm mình. Luật phần dành cho tư tế (terumah) có một vị trí đặc biệt: ngày nay người ta vẫn tách phần terumah khỏi nông sản trồng ở Đất Israel, nhưng vì không còn cách tẩy sự ô uế do xác chết, mọi tư tế đều được xem là ô uế và phần ấy không được ăn mà bị hủy. Vì vậy điều luật này hiện không được thực hiện trọn vẹn, dù hệ thống nền tảng của nó vẫn còn.
Đối chiếu lỗi thường gặp: Không nên hiểu ô uế như sự bẩn thỉu hay tội lỗi: nhiều dạng trong danh sách là những sự kiện bình thường của đời sống. Và cũng cần tách N136 khỏi N129, nơi người ô uế ăn lễ vật súc vật, với hình phạt nặng hơn.
Nguồn tham khảo
- Văn bản chính: Lêvi 22:1–9; Lêvi 21:17; Maimonides, danh mục mitzvah N136; Sefer HaMitzvot, điều cấm 136.
- Pháp điển và truyền thống rabbi: Mishneh Torah, Heave Offerings 7:1–3 và 7:8.
- Bối cảnh lịch sử và ngôn ngữ: Jacob Milgrom, Leviticus 1–16 và Leviticus 17–22, Anchor Yale Bible; Baruch A. Levine, The JPS Torah Commentary: Leviticus. Xem danh mục JPS Torah Commentary và Anchor Yale Bible Series.
Phần “Bối cảnh và ý nghĩa” là bản tổng hợp từ các nguồn trên; cách đọc của Maimonides và của truyền thống rabbi không được trình bày như bản dịch từng chữ của Torah.