N205 — Người khấn biệt mình (nazir) không ăn hạt nho
English: [For a Nazarite] not to eat grape seeds.
Hebrew (Maimonides): שלא יאכל חרצנים
Nguồn Torah: Dân Số 6:4 — “Suốt những ngày khấn nazir, người ấy không được ăn bất cứ thứ gì làm từ cây nho, từ hạt đến vỏ.”
Ngữ nghĩa và cách dịch: Hai từ חַרְצַנִּים (chartzanim) và זָג (zag) chỉ xuất hiện ở đây trong Kinh Thánh Hebrew, và nghĩa chính xác của chúng từng được tranh luận ngay trong Mishnah: cái nào là hạt, cái nào là vỏ. Mishneh Torah chọn một cách hiểu: zag là lớp vỏ ngoài, còn chartzanim là “phần bên trong mà người ta gieo”, tức hạt. Người khấn biệt mình (nazir) ăn một lượng bằng quả ô liu hạt nho thì chịu hình phạt roi (malkot).
Bối cảnh và ý nghĩa: Người khấn biệt mình (nazir), “người được tách riêng”, là người tự nguyện khấn giữ một thời kỳ thánh hiến — nếu không nói rõ thời hạn thì theo Mishnah là ba mươi ngày — trong đó kiêng ba điều: mọi sản phẩm của cây nho, cắt tóc, và làm mình ô uế vì người chết. Dân Số 6 xây dựng tám điều cấm từ đó (N202–N209). Maimonides có một thái độ dè dặt đáng chú ý: trong phần luật về tính cách, ông dẫn Dân Số 6:11, nơi người nazir phải dâng lễ đền tội “vì đã phạm lỗi với sự sống”, và viết: “nếu người nazir, chỉ kiêng rượu, mà còn cần được tha tội, thì người tự cấm mình mọi thứ càng hơn thế”. Ông khuyên chỉ kiêng những gì Torah cấm, và coi lối sống khổ hạnh cực đoan là “con đường xấu”. Cụm מֵחַרְצַנִּים וְעַד זָג (mechartzanim ve’ad zag) (“từ hạt đến vỏ”) là một cách nói bao trùm: từ phần trong cùng đến phần ngoài cùng, không gì từ cây nho được phép. Mishneh Torah còn nói một người khấn “tôi là nazir chỉ về hạt nho” thì trở thành nazir trọn vẹn, chịu mọi quy định, “dù trong lòng chỉ định kiêng một thứ”. Vì việc kết thúc thời kỳ nazir đòi dâng lễ vật tại Đền Thờ, lời khấn nazir thực tế không được thực hiện trong thời hiện đại; các điều cấm vẫn thuộc về luật nhưng không có đối tượng thực hành phổ biến.
Đối chiếu lỗi thường gặp: Người đọc cần biết rằng việc dịch người khấn biệt mình (nazir) là “hạt” và zag là “vỏ” theo Maimonides là một lựa chọn giữa các ý kiến cổ, không phải điều chắc chắn. Mishnah Nazir 6:2 ghi lại hai ý kiến trái ngược: Rabbi Yehudah cho rằng chartzanim là phần ngoài và zagim là phần trong, còn Rabbi Yose so sánh với cái chuông, zog, mà phần ngoài là vỏ chuông, nên zag là lớp ngoài. Maimonides theo Rabbi Yose.
Nguồn tham khảo
- Văn bản chính: Dân Số 6:4; Maimonides, danh mục mitzvah N205; Sefer HaMitzvot, điều cấm 205.
- Pháp điển và truyền thống rabbi: Mishneh Torah, Nazariteship 1:9 và 5:2; Mishnah Nazir 6:2.
- Bối cảnh lịch sử và ngôn ngữ: Jacob Milgrom, The JPS Torah Commentary: Numbers, chú giải Dân Số 6 và phụ lục về người nazir; Baruch A. Levine, Numbers 1–20, Anchor Yale Bible. Xem danh mục JPS Torah Commentary và Anchor Yale Bible Series.
Phần “Bối cảnh và ý nghĩa” là bản tổng hợp từ các nguồn trên; cách đọc của Maimonides và của truyền thống rabbi không được trình bày như bản dịch từng chữ của Torah.