N209 — Người khấn biệt mình (nazir) không cạo tóc
English: [For a Nazarite] not to shave.
Hebrew (Maimonides): שלא יגלח הנזיר
Nguồn Torah: Dân Số 6:5 — “Suốt những ngày khấn nazir, dao cạo sẽ không đi qua đầu người ấy … người ấy sẽ là thánh; người ấy phải để tóc mọc dài.”
Ngữ nghĩa và cách dịch: Câu Torah có hai vế: một lệnh cấm, תַּעַר לֹא יַעֲבֹר עַל רֹאשׁוֹ (ta’ar lo ya’avor al rosho) (“dao cạo sẽ không đi qua đầu người ấy”), và một lệnh tích cực, “phải để tóc mọc dài”. Mishneh Torah nói người khấn biệt mình (nazir) cạo dù chỉ một sợi tóc thì chịu hình phạt roi (malkot), dù bằng dao cạo hay kéo, miễn cắt sát gốc; nhổ bằng tay cũng vậy. Và điều cấm áp dụng cho cả người cạo lẫn người được cạo. Người nazir được phép gãi đầu bằng tay dù có tóc rụng, nhưng không được chải bằng lược.
Bối cảnh và ý nghĩa: Người khấn biệt mình (nazir), “người được tách riêng”, là người tự nguyện khấn giữ một thời kỳ thánh hiến — nếu không nói rõ thời hạn thì theo Mishnah là ba mươi ngày — trong đó kiêng ba điều: mọi sản phẩm của cây nho, cắt tóc, và làm mình ô uế vì người chết. Dân Số 6 xây dựng tám điều cấm từ đó (N202–N209). Maimonides có một thái độ dè dặt đáng chú ý: trong phần luật về tính cách, ông dẫn Dân Số 6:11, nơi người nazir phải dâng lễ đền tội “vì đã phạm lỗi với sự sống”, và viết: “nếu người nazir, chỉ kiêng rượu, mà còn cần được tha tội, thì người tự cấm mình mọi thứ càng hơn thế”. Ông khuyên chỉ kiêng những gì Torah cấm, và coi lối sống khổ hạnh cực đoan là “con đường xấu”. Mái tóc không cắt, được gọi là נֵזֶר (nezer) (“vương miện”), là dấu hiệu nhìn thấy được của lời khấn. Khi thời kỳ kết thúc, Dân Số 6:18 nói người nazir cạo đầu tại cửa Lều Hội Ngộ và đặt tóc vào lửa dưới lễ bình an. Mishneh Torah ghi một ngoại lệ: người nazir bị phong hủi rồi khỏi bệnh thì phải cạo đầu theo luật thanh tẩy phong hủi, vì một điều răn tích cực đẩy lùi điều cấm ở đây. Kinh Thánh Hebrew có những nhân vật mà mái tóc gắn với sự thánh hiến, như Samson và Samuel. Vì việc kết thúc thời kỳ nazir đòi dâng lễ vật tại Đền Thờ, lời khấn nazir thực tế không được thực hiện trong thời hiện đại; các điều cấm vẫn thuộc về luật nhưng không có đối tượng thực hành phổ biến.
Đối chiếu lỗi thường gặp: Không nên nhầm người nazir với các tập quán để tóc dài trong các tôn giáo khác, hay với lọn tóc mai của một số cộng đồng Do Thái ngày nay (peot), vốn thuộc một điều luật khác.
Nguồn tham khảo
- Văn bản chính: Dân Số 6:5 và 6:18; 1 Samuel 1:11; Maimonides, danh mục mitzvah N209; Sefer HaMitzvot, điều cấm 209.
- Pháp điển và truyền thống rabbi: Mishneh Torah, Nazariteship 1:1, 5:11–14 và 7:15.
- Bối cảnh lịch sử và ngôn ngữ: Jacob Milgrom, The JPS Torah Commentary: Numbers, chú giải Dân Số 6 và phụ lục về người nazir; Baruch A. Levine, Numbers 1–20, Anchor Yale Bible. Xem danh mục JPS Torah Commentary và Anchor Yale Bible Series.
Phần “Bối cảnh và ý nghĩa” là bản tổng hợp từ các nguồn trên; cách đọc của Maimonides và của truyền thống rabbi không được trình bày như bản dịch từng chữ của Torah.