N22 — Không hưởng lợi từ vật trang sức phủ trên vật được thờ
English: Not to benefit from ornaments that have adorned false gods.
Hebrew (Maimonides): שלא ליהנות בציפויי נעבד
Nguồn Torah: Phục Truyền Luật Lệ 7:25 — “Tượng tạc thần của chúng, các ngươi phải đốt trong lửa; đừng thèm muốn bạc vàng phủ trên chúng mà lấy cho mình, kẻo ngươi mắc bẫy.”
Ngữ nghĩa và cách dịch: Từ then chốt trong công thức Maimonides là צִפּוּי (tzipui (“lớp phủ, lớp bọc”), chỉ vàng bạc hay vật trang sức được phủ lên đối tượng thờ. Danh từ נֶעֱבָד (ne’evad (“vật được thờ”) cũng được chọn có chủ ý: nó bao gồm cả những thứ tự nhiên như núi, cây hay súc vật mà người ta thờ. Câu Torah dùng động từ לֹא תַחְמֹד (lo tachmod (“đừng thèm muốn”) cùng gốc với lời cấm tham muốn trong Mười Lời, nhưng ở đây truyền thống kinh sư (rabbi) đọc nó thành lệnh cấm hưởng lợi cụ thể, không chỉ một trạng thái nội tâm.
Bối cảnh và ý nghĩa: Chỗ tinh tế của N22 nằm ở một nguyên tắc mà Maimonides ghi trong Mishneh Torah: những thứ không do bàn tay con người làm ra, như núi đồi, súc vật hay cây cối, không bị cấm hưởng lợi dù đã được thờ, vì chúng gắn với đất và với tạo vật; nhưng lớp trang sức phủ lên chúng thì bị cấm. Talmud Avodah Zarah 45a ghi lại tranh luận quanh chính câu hỏi này, chẳng hạn “lớp phủ của ngọn núi” có mang địa vị của ngọn núi hay không. Điều cấm vì thế tách bạch giữa tạo vật và thứ con người thêm vào để tôn vinh đối tượng thờ.
Đối chiếu lỗi thường gặp: Không nên gộp N22 với N25. N25 là lệnh cấm hưởng lợi từ chính vật thờ, đồ phụ trợ, lễ vật và rượu tế; N22 riêng về lớp trang sức phủ lên vật được thờ, và có ý nghĩa đặc biệt khi bản thân vật ấy là tạo vật tự nhiên không bị cấm. Cũng cần tránh đọc lời cấm “thèm muốn” ở đây như lời cấm tham muốn nói chung.
Nguồn tham khảo
- Văn bản chính: Phục Truyền Luật Lệ 7:25; Maimonides, danh mục mitzvah N22; Sefer HaMitzvot, điều cấm 22.
- Pháp điển và truyền thống rabbi: Mishneh Torah, Foreign Worship and Customs of the Nations 8:7; Talmud Babylon, Avodah Zarah 45a.
- Bối cảnh lịch sử và ngôn ngữ: Jeffrey H. Tigay, The JPS Torah Commentary: Deuteronomy, chú giải Phục Truyền 7; The Jewish Study Bible, ấn bản 2, về tượng thờ bọc kim loại quý ở Cận Đông cổ đại. Xem danh mục JPS Torah Commentary và Anchor Yale Bible Series.
Phần “Bối cảnh và ý nghĩa” là bản tổng hợp từ các nguồn trên; cách đọc của Maimonides và của truyền thống rabbi không được trình bày như bản dịch từng chữ của Torah.