N295 — Không nhận tiền chuộc thay án của kẻ giết người
English: Not to take a ransom from a murderer.
Hebrew (Maimonides): שלא ליקח כופר מן הרוצח
Nguồn Torah: Dân Số 35:31 — “Các ngươi không được nhận tiền chuộc cho mạng sống của kẻ sát nhân đáng chết; người ấy phải bị xử tử.”
Ngữ nghĩa và cách dịch: כֹּפֶר (kofer) là khoản tiền chuộc mạng sống, cùng gốc với כִּפֵּר (kipper (“che phủ, chuộc”). Nhiều luật Cận Đông cổ cho phép gia đình nạn nhân nhận tiền thay cho việc xử tử kẻ giết người. Dân Số 35 cấm điều đó một cách tuyệt đối, và lặp lại cấm lần nữa ở câu 32 cho người vô ý giết người (N296).
Bối cảnh và ý nghĩa: Mishneh Torah nói: tòa được cảnh cáo không nhận tiền chuộc từ kẻ giết người, “dù người ấy đưa ra mọi của cải trên đời, và dù người báo thù máu muốn tha”. Lý do Maimonides đưa ra là thần học: “mạng sống của người bị giết không thuộc về người báo thù máu, mà thuộc về Đấng Thánh”. Gia đình nạn nhân không có quyền bán nó. Ông thêm: không có gì mà Torah coi nặng bằng việc đổ máu, vì theo Dân Số 35:33 máu làm ô uế đất. Tư tưởng này đặt mạng sống con người ra ngoài phạm vi của tiền bạc.
Đối chiếu lỗi thường gặp: Luật này không nói về bồi thường dân sự cho thương tích (có hệ luật riêng), mà chỉ về việc mua mạng sống của kẻ giết người cố ý.
Nguồn tham khảo
- Văn bản chính: Dân Số 35:31–33; Maimonides, danh mục mitzvah N295; Sefer HaMitzvot, điều cấm 295.
- Pháp điển và truyền thống rabbi: Mishneh Torah, Murderer and the Preservation of Life 1.4.
- Bối cảnh lịch sử và ngôn ngữ: Jacob Milgrom, The JPS Torah Commentary: Numbers, chú giải chương 35; The Jewish Study Bible, ấn bản 2. Xem danh mục JPS Torah Commentary và Anchor Yale Bible Series.
Phần “Bối cảnh và ý nghĩa” là bản tổng hợp từ các nguồn trên; cách đọc của Maimonides và của truyền thống rabbi không được trình bày như bản dịch từng chữ của Torah.