N310 — Không để kẻ làm phép thuật sống
English: Not to allow a sorcerer to live.
Hebrew (Maimonides): שלא להחיות מכשף
Nguồn Torah: Xuất Hành 22:17 — “Đừng để người đàn bà làm phép thuật sống.”
Ngữ nghĩa và cách dịch: מְכַשֵּׁפָה לֹא תְחַיֶּה (mekhashefah lo techayeh) dùng giống cái. Rashi, theo Talmud Sanhedrin 67a, nói luật áp dụng cho cả nam lẫn nữ, và câu Torah nói giống cái vì “phụ nữ thường làm phép thuật”, một nhận xét phản ánh định kiến của thời ấy. כִּשֵּׁף (kishef) là phép thuật thật sự, khác với các loại bói toán khác mà Torah cấm riêng.
Bối cảnh và ý nghĩa: Mishneh Torah phân biệt: người làm phép thuật thật sự thì chịu án ném đá; người chỉ “đánh lừa mắt”, làm như có phép mà không có, chỉ bị phạt roi theo luật kinh sư (rabbi). Maimonides còn viết rằng mọi thứ phép thuật này “là dối trá”; người hiểu biết biết chúng không có thật, và Torah cấm chúng chính vì chúng là hư không. Trong đoạn ấy ông xếp những người tin vào chúng cùng với “kẻ ngu, phụ nữ và trẻ nhỏ”, một cách nói mang định kiến giới của thời trung đại. Án tử của tòa đòi nhân chứng, cảnh cáo và Đại Tòa án (Sanhedrin) có thẩm quyền, nên không còn áp dụng ngày nay.
Đối chiếu lỗi thường gặp: Câu Xuất Hành 22:17 từng bị trích dẫn để biện minh cho các cuộc săn phù thủy ở châu Âu cận đại. Điều đó không phản ánh luật rabbi, vốn đòi hai nhân chứng thấy hành vi, và chính Maimonides coi phép thuật là trò dối trá. Tuyệt đối không dùng câu này để buộc tội ai trong đời sống ngày nay.
Nguồn tham khảo
- Văn bản chính: Xuất Hành 22:17; Phục Truyền Luật Lệ 18:10–13; Maimonides, danh mục mitzvah N310; Sefer HaMitzvot, điều cấm 310.
- Pháp điển và truyền thống rabbi: Mishneh Torah, Foreign Worship and Customs of the Nations 11.15; Mishneh Torah, Foreign Worship and Customs of the Nations 11.16; Talmud Babylon, Sanhedrin 67a; Rashi về Xuất Hành 22:17.
- Bối cảnh lịch sử và ngôn ngữ: Nahum M. Sarna, The JPS Torah Commentary: Exodus, chú giải chương tương ứng; The Jewish Study Bible, ấn bản 2. Xem danh mục JPS Torah Commentary và Anchor Yale Bible Series.
Phần “Bối cảnh và ý nghĩa” là bản tổng hợp từ các nguồn trên; cách đọc của Maimonides và của truyền thống rabbi không được trình bày như bản dịch từng chữ của Torah.