N166 — Tư tế thường không được làm mình ô uế vì người chết, trừ những người thân được phép
English: For a common priest not to become impure through contact with a corpse [with the exception of the specific instances permitted by the Torah].
Hebrew (Maimonides): שלא ייטמא כוהן הדיוט לשאר מתים
Nguồn Torah: Lêvi 21:1–3 — “Hãy nói với các tư tế, con cái Aaron: Không ai được làm mình ô uế vì một người chết trong dân mình, trừ người thân gần của mình: mẹ, cha, con trai, con gái, anh em trai, và chị em gái còn trinh …”
Ngữ nghĩa và cách dịch: Cụm לְנֶפֶשׁ לֹא יִטַּמָּא בְּעַמָּיו (lenefesh lo yitama be’amav) dùng chữ nefesh, ở đây mang nghĩa “người chết”. Điều cấm có một danh sách ngoại lệ rõ ràng: sáu người thân — cha, mẹ, con trai, con gái, anh em trai, chị em gái chưa chồng — và theo luật các hiền sĩ, cả vợ. Mishneh Torah còn nói việc làm mình ô uế vì người thân là một điều răn tích cực: nếu tư tế không muốn, người ta buộc người ấy phải làm. Ngoài những người ấy, tư tế chạm vào, mang hay ở chung mái nhà với thi thể, hay chạm vào mộ, thì chịu hình phạt roi (malkot).
Bối cảnh và ý nghĩa: Điều luật được giới hạn bằng những ngoại lệ mang tính nhân văn rõ rệt. Quan trọng nhất là met mitzvah: tư tế gặp thi thể một người không ai chôn cất phải làm mình ô uế để chôn người ấy. Khi vị nasi, lãnh đạo cộng đồng, qua đời, mọi người kể cả tư tế đều được làm mình ô uế để tiễn đưa. Mishneh Torah còn cho phép tư tế đi qua vùng có nguy cơ ô uế để kết hôn hay học Torah khi không có đường khác. Một chi tiết giới: điều cấm chỉ áp dụng cho con trai của Aaron; con gái tư tế không bị ràng buộc, theo cách đọc chữ “con cái Aaron” trong câu Torah. Các quy định về tư tế và sự ô uế do xác chết vẫn được giữ trong các cộng đồng Chính thống giáo: người được truyền thống gia đình xác nhận là tư tế (kohen) thường tránh vào nghĩa trang hay ở cùng nhà với thi thể, trừ khi đó là người thân được phép. Các phong trào Do Thái giáo khác có những thái độ khác nhau.
Đối chiếu lỗi thường gặp: Không nên hiểu điều luật như sự xa lánh người chết hay coi thường tang lễ: chính luật buộc tư tế lo cho người thân và cho người chết không ai chôn. Ô uế do xác chết là một trạng thái nghi lễ, không phải sự bẩn thỉu.
Nguồn tham khảo
- Văn bản chính: Lêvi 21:1–4; Maimonides, danh mục mitzvah N166; Sefer HaMitzvot, điều cấm 166.
- Pháp điển và truyền thống rabbi: Mishneh Torah, Mourning 2:6–7, 3:1–3, 3:8–11 và 3:14.
- Bối cảnh lịch sử và ngôn ngữ: Jacob Milgrom, Leviticus 17–22, Anchor Yale Bible, chú giải Lêvi 21; Baruch A. Levine, The JPS Torah Commentary: Leviticus. Xem danh mục JPS Torah Commentary và Anchor Yale Bible Series.
Phần “Bối cảnh và ý nghĩa” là bản tổng hợp từ các nguồn trên; cách đọc của Maimonides và của truyền thống rabbi không được trình bày như bản dịch từng chữ của Torah.