N240 — Không giữ vật cầm cố của người nghèo khi họ cần dùng
English: Not to withhold the return of security to its owner when he needs it.
Hebrew (Maimonides): שלא למנוע העבוט מבעליו העני בעת שהוא צריך לו
Nguồn Torah: Phục Truyền Luật Lệ 24:12–13 — “Nếu người ấy nghèo, đừng ngủ mà giữ vật cầm cố của người ấy. Hãy trả lại vật cầm cố cho người ấy lúc mặt trời lặn, để người ấy ngủ trong chiếc áo choàng của mình mà chúc phúc cho ngươi.”
Ngữ nghĩa và cách dịch: Cụm לֹא תִשְׁכַּב בַּעֲבֹטוֹ (lo tishkav ba’avoto) được danh mục của Maimonides giải thích: “đừng nằm ngủ trong khi vật cầm cố của người ấy ở với ngươi, mà hãy trả lại vào ban đêm, vì người ấy cần nó ban đêm”. Hình ảnh trong câu Torah rất cụ thể: chiếc áo choàng của người nghèo, thứ vừa là áo mặc ban ngày vừa là chăn đắp ban đêm. Mishneh Torah nói phải trả đồ dùng ban đêm vào ban đêm và đồ dùng ban ngày vào ban ngày — cái gối vào ban đêm để ngủ, cái cày vào ban ngày để làm việc.
Bối cảnh và ý nghĩa: Xuất Hành 22:25–26 nói cùng điều bằng một câu cảm động: “Vì đó là tấm đắp duy nhất của người ấy, là áo cho da thịt người ấy; người ấy sẽ lấy gì mà ngủ? Nếu người ấy kêu cầu Ta, Ta sẽ nghe, vì Ta là Đấng thương xót.” Luật tạo ra một tình huống lạ về kinh tế: vật cầm cố phải qua lại giữa hai nhà mỗi ngày. Nhưng chính sự bất tiện ấy là thông điệp: quyền của chủ nợ không được vượt lên trên nhu cầu cơ bản của sự sống. Câu Torah còn hứa rằng việc ấy “sẽ là sự công chính cho ngươi trước mặt YHWH”. Điều luật này vẫn áp dụng ngày nay.
Đối chiếu lỗi thường gặp: Không nên hiểu điều luật như việc xóa món nợ: nợ vẫn còn, chỉ vật cầm cố phải được trả lại khi người nghèo cần. Và điều luật áp dụng cho con nợ nghèo, như câu Torah nói.
Nguồn tham khảo
- Văn bản chính: Phục Truyền Luật Lệ 24:12–13; Xuất Hành 22:25–26; Maimonides, danh mục mitzvah N240; Sefer HaMitzvot, điều cấm 240.
- Pháp điển và truyền thống rabbi: Mishneh Torah, Creditor and Debtor 3:5.
- Bối cảnh lịch sử và ngôn ngữ: Jeffrey H. Tigay, The JPS Torah Commentary: Deuteronomy, chú giải Phục Truyền 15 và 23–24; Moshe Weinfeld, Social Justice in Ancient Israel and in the Ancient Near East (1995). Xem danh mục JPS Torah Commentary và Anchor Yale Bible Series.
Phần “Bối cảnh và ý nghĩa” là bản tổng hợp từ các nguồn trên; cách đọc của Maimonides và của truyền thống rabbi không được trình bày như bản dịch từng chữ của Torah.