N39 — Phụ nữ không dùng vật dụng và trang phục đặc trưng của nam giới
English: For a woman not to wear articles appropriate for men.
Hebrew (Maimonides): שלא תעדה אישה עדי איש
Nguồn Torah: Phục Truyền Luật Lệ 22:5 — “Vật dụng của đàn ông không được ở trên người đàn bà, và đàn ông đừng mặc áo đàn bà, vì ai làm những điều ấy là điều ghê tởm đối với YHWH Thiên Chúa ngươi.”
Ngữ nghĩa và cách dịch: Cụm כְּלִי גֶבֶר (kli gever) rộng hơn “trang phục”: kli là vật dụng, đồ dùng, và cũng là vũ khí; gever là người đàn ông trưởng thành, thường gợi sức mạnh. Vì vậy một cách đọc cổ trong Talmud Nazir 59a, của Rabbi Eliezer ben Yaakov, hiểu câu này là “phụ nữ không được ra trận mang vũ khí”. Maimonides dùng động từ תַּעְדֶּה (ta’deh (“trang sức, khoác lên”) và nêu ví dụ cụ thể: đội loại mũ hay khăn quấn đầu của nam giới, mặc áo giáp, hoặc cạo đầu như đàn ông. Nguyên tắc then chốt ông đặt ra là “tất cả theo tập quán của địa phương”: đâu là vật dụng của nam giới do phong tục nơi ấy quyết định, không do một danh sách cố định.
Bối cảnh và ý nghĩa: Talmud Nazir 59a ghi thêm một lối đọc khác: bản thân việc mặc y phục của giới kia “không phải điều ghê tởm”, mà điều bị cấm là cải trang để trà trộn và ngồi giữa những người thuộc giới kia — tức lo ngại về sự lừa dối và vi phạm tình dục. Như vậy ngay trong các nguồn cổ điển đã có ít nhất ba cách hiểu mục đích của câu Torah: phân biệt vai trò, ngăn lừa dối, và tách khỏi tập tục phụng tự. Việc Maimonides xếp điều cấm này vào chương cuối của phần luật về việc thờ thần khác (avodah zarah), cạnh các quy định về kiểu tóc và y phục đặc trưng của người thờ ngẫu tượng, cho thấy ông đọc nó trong mạch phân biệt với tập tục phụng tự ngoại giáo.
Đối chiếu lỗi thường gặp: Trang này mô tả phạm vi mà các nguồn cổ điển xác định, không trả lời những câu hỏi đương đại về bản dạng giới hay về người chuyển giới — những câu hỏi đang được các phong trào Do Thái giáo bàn luận theo nhiều hướng khác nhau. Đáng chú ý là chính luật kinh sư (rabbi) cổ điển đã nhận diện những con người không xếp vừa vào hai phạm trù: Mishneh Torah ghi rằng người tumtum và androginos không bị phạt nếu mặc theo lối của giới này hay giới kia. Không được dùng điều cấm này để biện minh cho sự miệt thị hay phân biệt đối xử với bất kỳ ai.
Nguồn tham khảo
- Văn bản chính: Phục Truyền Luật Lệ 22:5; Maimonides, danh mục mitzvah N39; Sefer HaMitzvot, điều cấm 39.
- Pháp điển và truyền thống rabbi: Talmud Babylon, Nazir 59a; Mishneh Torah, Foreign Worship and Customs of the Nations 12:10.
- Bối cảnh lịch sử và ngôn ngữ: Jeffrey H. Tigay, The JPS Torah Commentary: Deuteronomy, chú giải Phục Truyền 22:5, về các giả thuyết liên hệ với nghi lễ ngoại giáo; The Jewish Study Bible, ấn bản 2, chú giải tương ứng. Xem danh mục JPS Torah Commentary và Anchor Yale Bible Series.
Phần “Bối cảnh và ý nghĩa” là bản tổng hợp từ các nguồn trên; cách đọc của Maimonides và của truyền thống rabbi không được trình bày như bản dịch từng chữ của Torah.