N163 — Tư tế không được vào nơi thánh với tóc để dài không cắt
English: For a priest not to enter the Temple with hair that has grown unseemingly long.
Hebrew (Maimonides): שלא ייכנס כוהן למקדש פרוע ראש
Nguồn Torah: Lêvi 10:6 — “Moses nói với Aaron và các con là Eleazar và Ithamar: Đừng để đầu tóc rối bời, đừng xé áo mình, kẻo các ngươi phải chết …”
Ngữ nghĩa và cách dịch: Cụm רָאשֵׁיכֶם אַל תִּפְרָעוּ (rasheikhem al tifra’u) dùng động từ para, có nghĩa “để tóc buông xõa, không cắt tỉa”. Bối cảnh rất cụ thể: Moses nói câu này với Aaron ngay sau cái chết của Nadab và Abihu; để tóc rối và xé áo là cử chỉ tang chế, và các tư tế đang phụng vụ không được làm. Truyền thống kinh sư (rabbi), theo Sifrei mà Maimonides trích, đọc chữ pera là tóc để dài, và đối chiếu với Êdêkien 44:20: các tư tế “không được để tóc buông dài”. Mishneh Torah xác định mức: tóc “dài” là tóc để ba mươi ngày, như người khấn biệt mình (nazir); vì vậy tư tế phụng vụ phải cắt tóc mỗi ba mươi ngày.
Bối cảnh và ý nghĩa: Mishneh Torah phân biệt hai hệ quả: tư tế có tóc dài phụng vụ thì chịu “chết bởi trời”, nhưng việc phụng vụ vẫn hợp lệ; còn nếu chỉ đi vào khu vực từ bàn thờ trở vào, Maimonides nêu nhận định riêng, mở đầu bằng “theo tôi thấy”, rằng người ấy chịu hình phạt roi (malkot) dù không phụng vụ. Ông còn mở rộng: mọi người, tư tế hay không, đều không được vào Đền Thờ từ Sân Israel trở vào khi đầu tóc bù xù theo lối khinh suất hay áo rách, “vì đó không phải sự kính trọng đối với ngôi nhà vĩ đại và thánh”. Như vậy điều luật mang một nguyên tắc chung về dáng vẻ khi đứng trước nơi thánh. Vì Đền Thờ không còn, điều răn này không có phạm vi thực hành hiện nay; danh mục 613 vẫn giữ nó vì Maimonides đếm các điều răn của Torah, không chỉ những điều còn thi hành được.
Đối chiếu lỗi thường gặp: Không nên hiểu điều luật như một quy định về thời trang hay một phán xét về tóc dài nói chung; nó gắn với tư tế đang phụng vụ và với quy ước tang chế cổ. Cũng lưu ý bản tiếng Anh “unseemingly long” đi theo cách đọc rabbi, còn nghĩa hiển nhiên trong Lêvi 10 là “để tóc rối vì tang”.
Nguồn tham khảo
- Văn bản chính: Lêvi 10:1–7; Êdêkien 44:20–21; Maimonides, danh mục mitzvah N163; Sefer HaMitzvot, điều cấm 163.
- Pháp điển và truyền thống rabbi: Mishneh Torah, Admission into the Sanctuary 1:8–11 và 1:14–17.
- Bối cảnh lịch sử và ngôn ngữ: Jacob Milgrom, Leviticus 1–16, Anchor Yale Bible, chú giải Lêvi 10; Baruch A. Levine, The JPS Torah Commentary: Leviticus. Xem danh mục JPS Torah Commentary và Anchor Yale Bible Series.
Phần “Bối cảnh và ý nghĩa” là bản tổng hợp từ các nguồn trên; cách đọc của Maimonides và của truyền thống rabbi không được trình bày như bản dịch từng chữ của Torah.