N218 — Không bắt hai loài súc vật khác nhau cùng làm việc
English: Not to work with two different species of animals together.
Hebrew (Maimonides): שלא יעשה מלאכה בשני מיני בהמה כאחד
Nguồn Torah: Phục Truyền Luật Lệ 22:10 — “Đừng cày bằng bò và lừa cùng nhau.”
Ngữ nghĩa và cách dịch: Câu Torah ngắn gọn, לֹא תַחֲרֹשׁ בְּשׁוֹר וּבַחֲמֹר יַחְדָּו (lo tacharosh beshor uvachamor yachdav), nêu một cặp cụ thể: bò, một loài thanh sạch, và lừa, một loài không thanh sạch. Mishneh Torah rút ra tiêu chí: điều cấm theo Torah áp dụng khi một loài thanh sạch và một loài không thanh sạch làm việc cùng nhau — như lợn với cừu, hay chó với dê — và người vi phạm chịu hình phạt roi (malkot) ở mọi nơi. Chữ יַחְדָּו (yachdav (“cùng nhau”) được đọc rộng: dù cày, gieo, kéo xe hay chỉ điều khiển chúng bằng giọng nói cùng lúc, đều vi phạm.
Bối cảnh và ý nghĩa: Họ luật sự pha giống bị cấm (kilayim) cấm sự pha trộn giữa các loại: gieo hai loại hạt (N215), gieo trong vườn nho (N216), lai giống súc vật (N217), bắt hai loài cùng làm việc (N218), và mặc vải pha len và lanh (sha’atnez). Lêvi 19:19 mở đầu bằng אֶת חֻקֹּתַי תִּשְׁמֹרוּ (et chukotai tishmoru (“hãy giữ các quy định của Ta”), và từ chok được truyền thống dùng cho những điều luật không nêu lý do. Giới nghiên cứu như Mary Douglas đọc họ luật này như biểu hiện của một thế giới quan về trật tự và phân loại của sáng tạo, như trong Sáng Thế 1, nơi mọi thứ được tạo “theo loại của nó”. Ngoài cách đọc phân loại, các nhà chú giải về sau như Ibn Ezra đưa ra một lý do nhân đạo: bò và lừa khác nhau về sức lực và bước đi, nên buộc chúng chung ách sẽ làm con yếu hơn khổ sở. Cách đọc ấy nối điều luật với N219, điều cấm bịt mõm bò khi đạp lúa, trong cùng mối quan tâm đến súc vật làm việc. Mishneh Torah nói thêm hai loài thanh sạch khác nhau cùng làm việc thì bị cấm theo luật các hiền sĩ.
Đối chiếu lỗi thường gặp: Không nên hiểu điều luật như lệnh cấm nuôi nhiều loài cùng nhau; chỉ việc bắt chúng cùng làm việc bị cấm. Và câu Torah không phải một ẩn dụ về hôn nhân hay quan hệ xã hội, dù về sau nó thường được dùng theo nghĩa bóng.
Nguồn tham khảo
- Văn bản chính: Phục Truyền Luật Lệ 22:9–11; Maimonides, danh mục mitzvah N218; Sefer HaMitzvot, điều cấm 218.
- Pháp điển và truyền thống rabbi: Mishneh Torah, Diverse Species 9:7–8; Ibn Ezra on Deuteronomy 22:10.
- Bối cảnh lịch sử và ngôn ngữ: Jeffrey H. Tigay, The JPS Torah Commentary: Deuteronomy, chú giải Phục Truyền 22:9–11 và 24:19–22. Xem danh mục JPS Torah Commentary và Anchor Yale Bible Series.
Phần “Bối cảnh và ý nghĩa” là bản tổng hợp từ các nguồn trên; cách đọc của Maimonides và của truyền thống rabbi không được trình bày như bản dịch từng chữ của Torah.