P189 — Ghi nhớ điều Amalek đã làm
English: To constantly remember what Amalek did to us.
Hebrew (Maimonides): לזכור מה שעשה לנו עמלק תדיר
Nguồn Torah: Đệ Nhị Luật 25:17–18 truyền “hãy nhớ” điều Amalek đã làm trên đường ra khỏi Ai Cập: tấn công những người kiệt sức tụt lại phía sau khi Israel mệt mỏi.
Ngữ nghĩa và cách dịch: זָכוֹר (zakhor) là mệnh lệnh “hãy nhớ”. Câu kết P189 với P188 nhưng Maimonides đếm riêng hành vi ghi nhớ và hành vi xóa bỏ. Trạng từ “luôn” trong công thức của ông diễn tả việc ký ức phải được duy trì, không nhất thiết là suy nghĩ liên tục từng giây.
Bối cảnh và ý nghĩa: Trong phụng vụ, đoạn này được đọc công khai vào Shabbat Zakhor trước Purim, vì sách Esther liên hệ Haman với Agag. Ký ức có chức năng đạo đức về việc nhắm vào người yếu; việc sử dụng nó để kích động thù hận một cộng đồng hiện đại đi ngược yêu cầu phân biệt lịch sử nghiêm túc.
Nguồn tham khảo
- Văn bản chính: Đệ Nhị Luật 25:17–19; Maimonides, danh mục mitzvah P189.
- Pháp điển và truyền thống rabbi: Mishneh Torah, Kings and Wars 5; Talmud, Megillah 29a–30a.
- Bối cảnh lịch sử và ngôn ngữ: Jeffrey H. Tigay, The JPS Torah Commentary: Deuteronomy, chú giải đoạn được dẫn; The Jewish Study Bible, ấn bản 2, chú giải tương ứng. Xem danh mục JPS Torah Commentary và Anchor Yale Bible Series.
Các câu trong phần “Bối cảnh và ý nghĩa” là bản tổng hợp từ những nguồn trên. Khi nguồn rabbi mở rộng hoặc thu hẹp nghĩa trực tiếp của Torah, trang ghi rõ đó là lớp diễn giải về sau.