N157 — Không vi phạm lời khấn tự cấm mình dùng một vật
English: Not to violate a vow which a person makes forbidding his use of anything.
Hebrew (Maimonides): שלא לעבור על דברים שאסר אדם על נפשו
Nguồn Torah: Dân Số 30:3 — “Khi một người khấn với YHWH, hay thề để tự ràng buộc mình, người ấy không được làm cho lời mình trở nên vô hiệu; người ấy phải làm theo mọi điều ra từ miệng mình.”
Ngữ nghĩa và cách dịch: Cụm לֹא יַחֵל דְּבָרוֹ (lo yachel devaro (“không được làm cho lời mình trở nên vô hiệu”) dùng động từ cùng gốc với chol, “phàm tục”: phá lời khấn là biến lời nói đã thánh hóa thành thứ tầm thường. Maimonides định nghĩa trong Sefer HaMitzvot: đây là nghĩa vụ tôn trọng điều ta đã tự ràng buộc bằng lời nói, dù không có lời thề — tức lời khấn (neder), như nói “trái cây của đất này bị cấm đối với tôi” hay “rượu bị cấm đối với tôi”. Mishneh Torah nói người đã cấm cho mình một loại thức ăn rồi ăn dù chỉ một chút thì chịu hình phạt roi (malkot).
Bối cảnh và ý nghĩa: Điều thú vị là Maimonides có một thái độ hai chiều đối với lời khấn. Ở cuối phần luật về lời khấn, ông viết: người khấn để “chỉnh đốn tính cách và sửa đổi việc làm” — người ham ăn tự cấm thịt, người nghiện rượu tự cấm rượu — là người “nhiệt thành và đáng khen”. Nhưng ngay sau đó: “dù vậy, không nên khấn nhiều và không nên quen với việc khấn”, và ông dẫn lời các hiền sĩ: “người khấn như thể đã dựng một bàn thờ riêng”. Nếu đã khấn, nên tìm người có thẩm quyền giải lời khấn để khỏi vấp ngã. Luật vừa bảo vệ sức mạnh của lời nói, vừa cảnh giác trước việc dùng nó quá mức.
Đối chiếu lỗi thường gặp: Không nên nhầm neder, tự cấm cho mình một vật, với shevuah, lời thề sẽ làm hay không làm một việc, đã gặp ở N61–N62. Và điều luật này vẫn áp dụng ngày nay; nghi thức Kol Nidrei đêm Yom Kippur liên quan đến chủ đề lời khấn, dù ý nghĩa pháp lý của nó được bàn luận nhiều.
Nguồn tham khảo
- Văn bản chính: Dân Số 30:1–17; Maimonides, danh mục mitzvah N157; Sefer HaMitzvot, điều cấm 157.
- Pháp điển và truyền thống rabbi: Mishneh Torah, Vows 1:5 và 13:23–25; Talmud Babylon, Nedarim 22a và 59a, lời của Rabbi Natan: “người khấn như thể đã dựng một bàn thờ riêng, và người thực hiện lời khấn như thể đã dâng lễ trên đó”.
- Bối cảnh lịch sử và ngôn ngữ: Jacob Milgrom, The JPS Torah Commentary: Numbers, chú giải Dân Số 30; Baruch A. Levine, Numbers 21–36, Anchor Yale Bible. Xem danh mục JPS Torah Commentary và Anchor Yale Bible Series.
Phần “Bối cảnh và ý nghĩa” là bản tổng hợp từ các nguồn trên; cách đọc của Maimonides và của truyền thống rabbi không được trình bày như bản dịch từng chữ của Torah.