N242 — Không lấy dụng cụ dùng để làm ra thức ăn làm vật cầm cố
English: Not to take utensils used in the preparation of food.
Hebrew (Maimonides): שלא לחבול כלים שעושין בהם אוכל נפש
Nguồn Torah: Phục Truyền Luật Lệ 24:6 — “Đừng lấy cối xay hay thớt trên của cối làm vật cầm cố, vì như thế là lấy chính mạng sống làm vật cầm cố.”
Ngữ nghĩa và cách dịch: Cặp từ רֵחַיִם וָרָכֶב (reichayim va-rekhev) là hai phần của cối xay tay: thớt dưới cố định và thớt trên chạy lên xuống. Lý do trong câu, כִּי נֶפֶשׁ הוּא חֹבֵל (ki nefesh hu chovel), nghĩa đen “vì người ấy lấy mạng sống làm vật cầm cố”: không có cối, gia đình không có bột làm bánh hằng ngày. Mishnah mở rộng ra mọi כְּלִים שֶׁעוֹשִׂין בָּהֶן אֹכֶל נֶפֶשׁ (kelim she-osin bahem okhel nefesh (“dụng cụ để làm ra thức ăn”), và Mishneh Torah kể: cối xay, chậu nhào bột bằng gỗ, nồi nấu, dao giết mổ.
Bối cảnh và ý nghĩa: Luật này có một điểm pháp lý đáng chú ý. Vì Torah nêu riêng cả thớt dưới lẫn thớt trên, Maimonides suy ra rằng lấy hai dụng cụ cùng làm một việc là hai vi phạm, và lấy một cặp bò kéo cày cũng là hai. Cấm áp dụng cho mọi trường hợp: lấy làm bảo đảm lúc cho vay, sau khi cho vay, hay qua lệnh của tòa. Nếu đã lấy thì phải trả, và nếu vật bị hư mất trước khi trả, người ấy chịu hình phạt roi (malkot). Tinh thần của câu gần với luật vật cầm cố ở Phục Truyền 24:10–13: quyền của chủ nợ không được chạm tới phương tiện sống còn của con nợ. Điều này vẫn áp dụng ngày nay.
Đối chiếu lỗi thường gặp: Không nên hiểu hẹp là chỉ cấm cối xay. Ngược lại, điều luật không cấm mọi việc lấy tài sản của con nợ; nó giới hạn ở những dụng cụ dùng để chuẩn bị thức ăn.
Nguồn tham khảo
- Văn bản chính: Phục Truyền Luật Lệ 24:6; Maimonides, danh mục mitzvah N242; Sefer HaMitzvot, điều cấm 242.
- Pháp điển và truyền thống rabbi: Mishneh Torah, Creditor and Debtor 3.2; Mishneh Torah, Creditor and Debtor 3.3; Mishnah Bava Metzia 9:13; Rashi về Phục Truyền 24:6.
- Bối cảnh lịch sử và ngôn ngữ: Jeffrey H. Tigay, The JPS Torah Commentary: Deuteronomy, chú giải chương tương ứng; Moshe Weinfeld, Social Justice in Ancient Israel and in the Ancient Near East (1995). Xem danh mục JPS Torah Commentary và Anchor Yale Bible Series.
Phần “Bối cảnh và ý nghĩa” là bản tổng hợp từ các nguồn trên; cách đọc của Maimonides và của truyền thống rabbi không được trình bày như bản dịch từng chữ của Torah.