N246 — Không dời mốc ranh giới đất của người khác
English: Not to alter land boundaries.
Hebrew (Maimonides): שלא להסיג גבול
Nguồn Torah: Phục Truyền Luật Lệ 19:14 — “Đừng dời mốc ranh của người lân cận, mốc mà các bậc tiền nhân đã cắm, trong phần gia nghiệp ngươi sẽ nhận ở xứ YHWH Thiên Chúa ngươi ban cho ngươi làm sở hữu.”
Ngữ nghĩa và cách dịch: לֹא תַסִּיג גְּבוּל (lo tasig gevul): động từ הִסִּיג (hisig) là “đẩy lùi”, và theo Rashi nó chỉ việc dời cột mốc lùi vào ruộng người bên cạnh để nới đất mình. גְּבוּל (gevul) là đường ranh hay vật đánh dấu ranh giới. Cụm “mà các bậc tiền nhân đã cắm” gợi lại cuộc chia đất theo chi tộc thời Giôsuê. Xem hasagat gevul.
Bối cảnh và ý nghĩa: Luật về ranh đất có mặt khắp Cận Đông cổ: các cột đá ranh giới (kudurru) ở Babylon khắc lời nguyền dành cho kẻ dời chúng, và sách Châm Ngôn cũng nhắc lệnh này (Châm Ngôn 22:28; 23:10). Phục Truyền 27:17 còn đặt kẻ dời mốc vào danh sách bị nguyền rủa. Rashi, theo Sifrei, hỏi: đã có “đừng cướp” thì cần câu này làm gì? Đáp: để người dời mốc ranh vi phạm hai điều cấm. Mishneh Torah giải thích: dời mốc dù chỉ một ngón tay, nếu công khai là kẻ cướp, nếu lén là kẻ trộm; và nếu ở Eretz Yisrael thì vi phạm thêm điều cấm này, vì câu Torah nói “trong phần gia nghiệp ngươi sẽ nhận”.
Đối chiếu lỗi thường gặp: Ngoài Eretz Yisrael, dời mốc ranh vẫn là trộm hoặc cướp, chỉ không có thêm điều cấm riêng này. Nghĩa bóng “lấn sang sinh kế người khác” là sự mở rộng hậu kỳ của các kinh sư (rabbi), không phải nghĩa của câu Phục Truyền.
Nguồn tham khảo
- Văn bản chính: Phục Truyền Luật Lệ 19:14; Phục Truyền Luật Lệ 27:17; Maimonides, danh mục mitzvah N246; Sefer HaMitzvot, điều cấm 246.
- Pháp điển và truyền thống rabbi: Mishneh Torah, Theft 7.11; Rashi về Phục Truyền 19:14, theo Sifrei.
- Bối cảnh lịch sử và ngôn ngữ: Jeffrey H. Tigay, The JPS Torah Commentary: Deuteronomy, chú giải chương tương ứng; Moshe Weinfeld, Social Justice in Ancient Israel and in the Ancient Near East (1995). Xem danh mục JPS Torah Commentary và Anchor Yale Bible Series.
Phần “Bối cảnh và ý nghĩa” là bản tổng hợp từ các nguồn trên; cách đọc của Maimonides và của truyền thống rabbi không được trình bày như bản dịch từng chữ của Torah.