N265 — Không tham muốn đến mức tìm cách lấy vật của người khác
English: Not to covet.
Hebrew (Maimonides): שלא לחמוד
Nguồn Torah: Xuất Hành 20:14 — “Chớ tham muốn nhà người lân cận; chớ tham muốn vợ người lân cận, tôi tớ nam nữ, bò, lừa, hay bất cứ thứ gì thuộc về người lân cận.”
Ngữ nghĩa và cách dịch: לֹא תַחְמֹד (lo tachmod) thường được hiểu là cấm một cảm xúc. Maimonides đọc khác: điều cấm chỉ bị vi phạm khi người ta hành động để có được vật ấy. Ông dẫn Phục Truyền 7:25, “đừng tham muốn vàng bạc trên chúng mà lấy cho mình”, để chứng minh rằng chimud trong Torah là “tham muốn có kèm hành động”. Cảm xúc thuần trong lòng thì được cấm riêng ở N266.
Bối cảnh và ý nghĩa: Theo Mishneh Torah, ai thèm muốn tôi tớ, nhà hay đồ vật của người khác, rồi gây áp lực bằng bạn bè hay nài nỉ đến khi người kia phải bán, là vi phạm, dù đã trả giá cao. Điều cấm không kèm hình phạt roi (malkot), vì theo Maimonides nó không có hành động bị trừng phạt riêng. Ông mô tả một chuỗi: thèm muốn dẫn đến tham lam, tham lam dẫn đến cướp, và nếu chủ chống lại thì có thể dẫn đến đổ máu, như chuyện vua Ahab và vườn nho của Naboth (1 Các Vua 21). Điều này vẫn áp dụng ngày nay.
Đối chiếu lỗi thường gặp: Không nên hiểu điều cấm là cấm mua bán: nó nhắm vào việc ép người kia bán một vật họ không muốn bán. Cũng cần phân biệt cách chia Mười Lời: truyền thống Công giáo tách “tham muốn vợ người” và “tham muốn của người” thành hai điều răn, còn truyền thống Do Thái coi chúng là một.
Nguồn tham khảo
- Văn bản chính: Xuất Hành 20:14; Phục Truyền Luật Lệ 5:18; Phục Truyền Luật Lệ 7:25; Maimonides, danh mục mitzvah N265; Sefer HaMitzvot, điều cấm 265.
- Pháp điển và truyền thống rabbi: Mishneh Torah, Robbery and Lost Property 1.9; Mishneh Torah, Robbery and Lost Property 1.11; Mishneh Torah, Robbery and Lost Property 1.12.
- Bối cảnh lịch sử và ngôn ngữ: Nahum M. Sarna, The JPS Torah Commentary: Exodus, chú giải chương tương ứng; The Jewish Study Bible, ấn bản 2. Xem danh mục JPS Torah Commentary và Anchor Yale Bible Series.
Phần “Bối cảnh và ý nghĩa” là bản tổng hợp từ các nguồn trên; cách đọc của Maimonides và của truyền thống rabbi không được trình bày như bản dịch từng chữ của Torah.