N266 — Không ham muốn trong lòng vật của người khác
English: Not to desire.
Hebrew (Maimonides): שלא להתאוות
Nguồn Torah: Phục Truyền Luật Lệ 5:18 — “Chớ tham muốn vợ người lân cận; chớ ham muốn nhà người lân cận, ruộng, tôi tớ nam nữ, bò, lừa, hay bất cứ thứ gì thuộc về người lân cận.”
Ngữ nghĩa và cách dịch: Bản Phục Truyền của Mười Lời đổi động từ thứ hai: לֹא תִתְאַוֶּה (lo tit’aveh (“chớ ham muốn”) thay cho lo tachmod lặp lại như trong Xuất Hành. Rashi coi hai từ gần nghĩa nhau. Maimonides thì phân biệt: ta’avah là điều xảy ra chỉ trong lòng, “không có ham muốn nào khác ngoài trong lòng”.
Bối cảnh và ý nghĩa: Mishneh Torah định nghĩa: ai ham muốn nhà, vợ hay đồ vật của người khác, và “khi đã nghĩ trong lòng làm sao để có được vật ấy và bị cuốn theo ý nghĩ ấy”, là đã vi phạm. Vậy luật không cấm mọi thoáng thích thú khi thấy vật đẹp của người khác, mà cấm việc bắt đầu tính cách để có nó. Người chỉ ham muốn vi phạm một điều cấm; người ép mua được vi phạm hai (N265 và điều này); nếu cướp thì vi phạm ba. Đây là một trong số ít điều cấm của Torah thuần túy về nội tâm, giống N1. Điều này vẫn áp dụng ngày nay.
Đối chiếu lỗi thường gặp: Không nên hiểu đây là cấm mong muốn có một ngôi nhà đẹp nói chung. Luật chỉ nhắm vào ham muốn đối với vật cụ thể thuộc về một người khác và có thể mua được từ họ.
Nguồn tham khảo
- Văn bản chính: Phục Truyền Luật Lệ 5:18; Maimonides, danh mục mitzvah N266; Sefer HaMitzvot, điều cấm 266.
- Pháp điển và truyền thống rabbi: Mishneh Torah, Robbery and Lost Property 1.10; Mishneh Torah, Robbery and Lost Property 1.12; Rashi về Phục Truyền 5:18.
- Bối cảnh lịch sử và ngôn ngữ: Jeffrey H. Tigay, The JPS Torah Commentary: Deuteronomy, chú giải chương tương ứng; Moshe Weinfeld, Social Justice in Ancient Israel and in the Ancient Near East (1995). Xem danh mục JPS Torah Commentary và Anchor Yale Bible Series.
Phần “Bối cảnh và ý nghĩa” là bản tổng hợp từ các nguồn trên; cách đọc của Maimonides và của truyền thống rabbi không được trình bày như bản dịch từng chữ của Torah.