N267 — Người làm thuê không ăn hoa màu chưa hái khi chưa đến lúc hoàn tất công việc
English: For a worker who is harvesting crops not to eat from the unpicked produce before he has finished work.
Hebrew (Maimonides): שלא יאכל השכיר שלא בשעת גמר מלאכה מן המחובר שהוא עושה בו
Nguồn Torah: Phục Truyền Luật Lệ 23:26 — “Khi ngươi vào ruộng lúa của người lân cận, ngươi có thể dùng tay bứt bông lúa, nhưng đừng đưa liềm vào lúa của người lân cận.”
Ngữ nghĩa và cách dịch: Đọc tách riêng, câu này như cho phép mọi người qua đường bứt lúa ăn. Rashi nói rõ cách đọc kinh sư (rabbi): “câu này nói về người làm thuê”. Cụm וְחֶרְמֵשׁ לֹא תָנִיף (ve-chermesh lo tanif (“đừng vung liềm”) được truyền thống hiểu là: trong lúc đang gặt cho chủ, không được vung liềm để lấy cho mình ăn. Xem quyền người làm thuê ăn tại chỗ.
Bối cảnh và ý nghĩa: Mishnah Bava Metzia 7:2 xác định thời điểm: người làm với hoa màu còn trên đất chỉ được ăn בִּשְׁעַת גְּמַר מְלָאכָה (bi-she’at gemar melakhah), lúc công việc với sản vật ấy đã đến giai đoạn hoàn tất, như khi đang hái. Mishneh Torah nói: ai bỏ việc để ăn, hoặc ăn khi chưa đến lúc hoàn tất, là vi phạm điều cấm này. Không có hình phạt roi (malkot), vì người ấy phải bồi thường. Luật cân bằng hai phía: người làm thuê có quyền ăn phần mình đang thu hoạch (một mệnh lệnh tích cực), nhưng không được dùng quyền ấy để bỏ bê công việc của chủ.
Đối chiếu lỗi thường gặp: Hiểu câu Phục Truyền như quyền của mọi người qua đường là cách đọc nghĩa đen hiện đại phổ biến, nhưng khác cách đọc của Talmud và Maimonides.
Nguồn tham khảo
- Văn bản chính: Phục Truyền Luật Lệ 23:25–26; Maimonides, danh mục mitzvah N267; Sefer HaMitzvot, điều cấm 267.
- Pháp điển và truyền thống rabbi: Mishneh Torah, Hiring 12.3; Mishnah Bava Metzia 7:2; Rashi về Phục Truyền 23:26.
- Bối cảnh lịch sử và ngôn ngữ: Jeffrey H. Tigay, The JPS Torah Commentary: Deuteronomy, chú giải chương tương ứng; Moshe Weinfeld, Social Justice in Ancient Israel and in the Ancient Near East (1995). Xem danh mục JPS Torah Commentary và Anchor Yale Bible Series.
Phần “Bối cảnh và ý nghĩa” là bản tổng hợp từ các nguồn trên; cách đọc của Maimonides và của truyền thống rabbi không được trình bày như bản dịch từng chữ của Torah.