N272 — Không giữ hai loại quả cân và đấu đo khác nhau
English: Not to possess two sets of weights and measures.
Hebrew (Maimonides): שלא להיות אצלנו איפה ואיפה אבן ואבן
Nguồn Torah: Phục Truyền Luật Lệ 25:13–16 — “Trong túi ngươi đừng có hai loại quả cân, một nặng một nhẹ. Trong nhà ngươi đừng có hai loại đấu, một lớn một nhỏ…”
Ngữ nghĩa và cách dịch: Cụm אֵיפָה וְאֵיפָה (eifah ve-eifah) và אֶבֶן וָאָבֶן (even va-aven), nghĩa đen “đấu và đấu, đá và đá”, là cách tiếng Hebrew nói “hai loại khác nhau”. Quả cân thời cổ là những viên đá được mài. Rashi đọc chữ לֹא יִהְיֶה לְךָ (lo yihyeh lekha) như một lời cảnh báo: nếu ngươi làm thế, “ngươi sẽ không có gì”. Xem eifah.
Bối cảnh và ý nghĩa: Điểm khác với N271: điều cấm này vi phạm chỉ bằng việc giữ dụng cụ sai, dù chưa dùng. Mishneh Torah nói ai giữ trong nhà hay cửa hàng một đấu hay quả cân thiếu là vi phạm, kể cả dùng nó làm bô nước tiểu, vì người không biết có thể lấy nó ra đo. Không có hình phạt roi (malkot), vì không có hành động. Maimonides còn yêu cầu tòa cử viên chức đi kiểm tra cân đo ở các cửa hàng và phạt người vi phạm. Phục Truyền kết thúc bằng lời hứa “để ngày đời ngươi được dài lâu”, và gọi kẻ gian lận là תּוֹעֲבַת יְהוָה (to’avat YHWH, điều YHWH ghê tởm). Điều này vẫn áp dụng ngày nay.
Đối chiếu lỗi thường gặp: Hình ảnh “hai bộ cân” không chỉ là gian lận bằng dụng cụ; trong nhiều ngôn ngữ nó đã thành thành ngữ về tiêu chuẩn kép. Luật gốc thì cụ thể: dụng cụ đo sai không được có mặt trong nhà hay cửa hàng.
Nguồn tham khảo
- Văn bản chính: Phục Truyền Luật Lệ 25:13–16; Maimonides, danh mục mitzvah N272; Sefer HaMitzvot, điều cấm 272.
- Pháp điển và truyền thống rabbi: Mishneh Torah, Theft 7.3; Mishneh Torah, Theft 8.20; Rashi về Phục Truyền 25:14.
- Bối cảnh lịch sử và ngôn ngữ: Jeffrey H. Tigay, The JPS Torah Commentary: Deuteronomy, chú giải chương tương ứng; Moshe Weinfeld, Social Justice in Ancient Israel and in the Ancient Near East (1995). Xem danh mục JPS Torah Commentary và Anchor Yale Bible Series.
Phần “Bối cảnh và ý nghĩa” là bản tổng hợp từ các nguồn trên; cách đọc của Maimonides và của truyền thống rabbi không được trình bày như bản dịch từng chữ của Torah.