N271 — Không gian lận trong đo lường
English: Not to falsify measurements.
Hebrew (Maimonides): שלא לעשות עול במדה
Nguồn Torah: Lêvi 19:35–36 — “Đừng làm điều bất công trong xét đoán, trong đo chiều dài, trong cân và trong đong. Các ngươi phải có cân đúng, quả cân đúng, đấu đúng và bình đo đúng…”
Ngữ nghĩa và cách dịch: Câu dùng chữ בַּמִּשְׁפָּט (ba-mishpat (“trong xét đoán”), vốn là từ của tòa án. Vì Lêvi 19:15 đã cấm xét xử bất công (N273), Rashi theo Sifra giải thích: mishpat ở đây là việc đo lường, và người đo lường được gọi là “người xét xử”; gian lận trong đo lường là “làm hỏng sự xét xử”. Danh mục của Maimonides ghi chính cách đọc ấy: “theo truyền khẩu, câu này cảnh cáo đừng làm điều bất công trong phép đo”. Các từ מִדָּה (middah, đo chiều dài), מִשְׁקָל (mishkal, cân), מְשׂוּרָה (mesurah, đong chất lỏng) bao trùm mọi loại đo.
Bối cảnh và ý nghĩa: Mishneh Torah nói: ai cân hay đo cho người khác bằng dụng cụ thiếu so với chuẩn mà dân địa phương đã thỏa thuận, là vi phạm điều cấm này và phải trả lại; áp dụng cho cả việc đo đất, và dù giao dịch với người Israel hay người ngoại bang. Maimonides cũng nói hình phạt cho gian lận đo lường nặng hơn tội loạn luân, vì một tội là giữa người với Thiên Chúa, còn tội kia là giữa người với người. Ông đặt luật đo lường cạnh ký ức Xuất Ai Cập, như chính câu Torah làm. Điều này vẫn áp dụng ngày nay; xem cân đo công chính.
Đối chiếu lỗi thường gặp: Không nên nghĩ điều cấm chỉ về cân đĩa ngoài chợ. Maimonides áp dụng cho việc đo đất, và nguyên tắc chung là mọi dụng cụ đo trong giao dịch.
Nguồn tham khảo
- Văn bản chính: Lêvi 19:35–36; Maimonides, danh mục mitzvah N271; Sefer HaMitzvot, điều cấm 271.
- Pháp điển và truyền thống rabbi: Mishneh Torah, Theft 7.1; Mishneh Torah, Theft 7.8; Mishneh Torah, Theft 7.9; Mishneh Torah, Theft 7.12; Rashi về Lêvi 19:35, theo Sifra.
- Bối cảnh lịch sử và ngôn ngữ: Baruch A. Levine, The JPS Torah Commentary: Leviticus, chú giải chương tương ứng; Jacob Milgrom, Leviticus 17–22, Anchor Yale Bible. Xem danh mục JPS Torah Commentary và Anchor Yale Bible Series.
Phần “Bối cảnh và ý nghĩa” là bản tổng hợp từ các nguồn trên; cách đọc của Maimonides và của truyền thống rabbi không được trình bày như bản dịch từng chữ của Torah.