N282 — Không kết án tử hình khi đa số chỉ hơn một phiếu
English: Not to render a conviction in a capital case when there is only a majority of one.
Hebrew (Maimonides): שלא לנטות אחרי רבים בדיני נפשות, אם היו המחייבין יתר על המזכין אחד
Nguồn Torah: Xuất Hành 23:2 — “Đừng theo số đông để làm điều ác; đừng trả lời trong vụ tranh chấp mà nghiêng theo số đông để làm lệch công lý.”
Ngữ nghĩa và cách dịch: Câu này nổi tiếng là khó hiểu. Nửa cuối, אַחֲרֵי רַבִּים לְהַטֹּת (acharei rabbim le-hatot), bị truyền thống kinh sư (rabbi) tách ra thành nguyên tắc tích cực “hãy theo số đông” (nghiêng theo số đông). Nửa đầu, לֹא תִהְיֶה אַחֲרֵי רַבִּים לְרָעֹת (lo tihyeh acharei rabbim le-ra’ot), được đọc là: trong vụ án có thể dẫn đến “điều xấu”, tức án tử, đừng theo một đa số sít sao. Rashi cũng ghi nghĩa đơn giản: đừng theo đám đông kẻ ác bẻ cong công lý.
Bối cảnh và ý nghĩa: Mishnah Sanhedrin 4:1 nêu sự bất đối xứng: trong vụ dân sự, đa số một phiếu đủ cho cả hai chiều; trong vụ tử hình, một phiếu đủ để tha, nhưng phải hơn hai phiếu để kết án. Mishneh Torah ghi rõ: nếu phe kết tội chỉ hơn một phiếu, bị cáo không bị xử tử, và “tất cả những điều này là truyền khẩu”. Đây là một trong nhiều quy tắc mà luật rabbi đặt ra để làm án tử gần như không thể thực hiện. Vì các vụ án tử chỉ thuộc Đại Tòa án (Sanhedrin) có thẩm quyền, luật này không còn áp dụng thực tế ngày nay.
Đối chiếu lỗi thường gặp: Không nên hiểu “đừng theo số đông” như lời khuyên chung về chống lại đám đông; đó là cách đọc đạo đức hợp lý của bản văn, nhưng Maimonides đọc nó như một quy tắc tố tụng cụ thể.
Nguồn tham khảo
- Văn bản chính: Xuất Hành 23:2; Maimonides, danh mục mitzvah N282; Sefer HaMitzvot, điều cấm 282.
- Pháp điển và truyền thống rabbi: Mishneh Torah, The Sanhedrin 8.1; Mishnah Sanhedrin 4:1; Rashi về Xuất Hành 23:2.
- Bối cảnh lịch sử và ngôn ngữ: Nahum M. Sarna, The JPS Torah Commentary: Exodus, chú giải chương tương ứng; The Jewish Study Bible, ấn bản 2. Xem danh mục JPS Torah Commentary và Anchor Yale Bible Series.
Phần “Bối cảnh và ý nghĩa” là bản tổng hợp từ các nguồn trên; cách đọc của Maimonides và của truyền thống rabbi không được trình bày như bản dịch từng chữ của Torah.