N294 — Không trừng phạt người bị cưỡng ép phạm tội
English: Not to punish a person forced [to commit a sin].
Hebrew (Maimonides): שלא לענוש האנוס
Nguồn Torah: Phục Truyền Luật Lệ 22:26 — “Còn người thiếu nữ, đừng làm gì nàng; nàng không có tội đáng chết, vì việc này giống như một người nổi lên giết người lân cận mình.”
Ngữ nghĩa và cách dịch: וְלַנַּעֲרָ לֹא תַעֲשֶׂה דָבָר (ve-la-na’ara lo ta’aseh davar), “với người thiếu nữ, đừng làm gì”. Văn cảnh là một thiếu nữ đã đính hôn bị cưỡng hiếp ngoài đồng, nơi “nàng kêu cứu mà không ai cứu”. Câu Torah so sánh nàng với nạn nhân một vụ giết người. Talmud rút ra nguyên tắc chung אֹנֶס רַחֲמָנָא פַּטְרֵיהּ (ones Rachmana patrei), “Torah miễn trách người bị cưỡng ép”. Xem ones.
Bối cảnh và ý nghĩa: Mishneh Torah quy định: ai bị cưỡng ép làm một việc mà tòa có thể xử tử, thì tòa không xử tử. Maimonides nói rõ cả trường hợp khó nhất: dù đó là tội mà luật đòi người ta phải chịu chết chứ không được làm, như thờ ngẫu tượng hay giết người, và dù người ấy đã làm ô danh Thiên Chúa, thì vì bị cưỡng ép, tòa vẫn không xử tử. Điều cấm được gửi đến tòa án. Nguyên tắc trong câu Torah cũng đáng chú ý: người bị hại trong một vụ cưỡng hiếp không chịu bất kỳ trách nhiệm nào. Điều này vẫn áp dụng ngày nay.
Đối chiếu lỗi thường gặp: Không nên đọc Phục Truyền 22:23–27 mà bỏ qua ranh giới văn hóa cổ: câu 23–24 về trường hợp “trong thành” giả định rằng nàng có thể kêu cứu, một giả định mà người đọc ngày nay khó chấp nhận. Nguyên tắc “người bị cưỡng ép không có tội” trong câu 26 thì rõ ràng.
Nguồn tham khảo
- Văn bản chính: Phục Truyền Luật Lệ 22:23–27; Maimonides, danh mục mitzvah N294; Sefer HaMitzvot, điều cấm 294.
- Pháp điển và truyền thống rabbi: Mishneh Torah, The Sanhedrin 20.2; Mishneh Torah, Foundations of the Torah 5.4; Talmud Babylon, Avodah Zarah 54a.
- Bối cảnh lịch sử và ngôn ngữ: Jeffrey H. Tigay, The JPS Torah Commentary: Deuteronomy, chú giải chương tương ứng; Moshe Weinfeld, Social Justice in Ancient Israel and in the Ancient Near East (1995). Xem danh mục JPS Torah Commentary và Anchor Yale Bible Series.
Phần “Bối cảnh và ý nghĩa” là bản tổng hợp từ các nguồn trên; cách đọc của Maimonides và của truyền thống rabbi không được trình bày như bản dịch từng chữ của Torah.