N298 — Không để lại mối nguy hiểm chết người
English: Not to leave obstacles.
Hebrew (Maimonides): שלא להניח מכשול
Nguồn Torah: Phục Truyền Luật Lệ 22:8 — “Khi xây nhà mới, hãy làm lan can cho mái nhà, để ngươi không mang máu vào nhà mình nếu có ai từ đó rơi xuống.”
Ngữ nghĩa và cách dịch: וְלֹא תָשִׂים דָּמִים בְּבֵיתֶךָ (ve-lo tasim damim be-veitekha), “đừng đặt máu trong nhà ngươi”. דָּמִים (damim) số nhiều là “máu đổ”, tức trách nhiệm về một cái chết. Câu bắt đầu bằng lệnh làm ma’akeh (lan can), rồi đưa ra một điều cấm rộng hơn, mà truyền thống đọc là mọi mối nguy chết người.
Bối cảnh và ý nghĩa: Mishneh Torah mở rộng: không chỉ mái nhà, mà giếng hay hố trong sân, dù có nước hay không, phải làm thành bao cao mười tefach hay có nắp; “mọi vật cản gây nguy hiểm đến tính mạng” đều phải dẹp bỏ. Ai không dẹp là bỏ một mệnh lệnh tích cực và vi phạm điều cấm này. Talmud Bava Kamma 15b dẫn câu này để cấm nuôi chó dữ hay để chiếc thang ọp ẹp trong nhà. Luật đặt trách nhiệm phòng ngừa lên người sở hữu. Điều này vẫn áp dụng ngày nay.
Đối chiếu lỗi thường gặp: Tiêu đề máy “chướng ngại nguy hiểm” dễ hiểu thành mọi vật cản. Điều cấm nhắm vào những gì có thể gây chết người.
Nguồn tham khảo
- Văn bản chính: Phục Truyền Luật Lệ 22:8; Maimonides, danh mục mitzvah N298; Sefer HaMitzvot, điều cấm 298.
- Pháp điển và truyền thống rabbi: Mishneh Torah, Murderer and the Preservation of Life 11.3; Mishneh Torah, Murderer and the Preservation of Life 11.4; Talmud Babylon, Bava Kamma 15b.
- Bối cảnh lịch sử và ngôn ngữ: Jeffrey H. Tigay, The JPS Torah Commentary: Deuteronomy, chú giải chương tương ứng; Moshe Weinfeld, Social Justice in Ancient Israel and in the Ancient Near East (1995). Xem danh mục JPS Torah Commentary và Anchor Yale Bible Series.
Phần “Bối cảnh và ý nghĩa” là bản tổng hợp từ các nguồn trên; cách đọc của Maimonides và của truyền thống rabbi không được trình bày như bản dịch từng chữ của Torah.