N43 — Không cạo tròn tóc mai hai bên đầu
English: Not to shave the temples of our heads, as do the worshipers of false gods.
Hebrew (Maimonides): שלא להקיף פיאת ראש ככומרי עבודה זרה
Nguồn Torah: Lêvi 19:27 — “Các ngươi đừng cạo tròn góc đầu mình, và đừng hủy hoại góc râu mình.”
Ngữ nghĩa và cách dịch: Động từ הִקִּיף (hikif (“làm cho tròn, cạo vòng quanh”) và danh từ פְּאַת רֹאשׁ (pe’at rosh (“góc của đầu”) cùng mô tả một kiểu cạo: cạo sạch phần tóc ở thái dương để đường chân tóc thành một vòng tròn. Maimonides mô tả kiểu cạo của tư tế thờ ngẫu tượng là chỉ cạo phần tóc ở hai bên thái dương. Mishneh Torah nêu hệ quả pháp lý: mỗi bên thái dương là một vi phạm riêng, nên cạo cả hai bên dù cùng một lúc và sau một lời cảnh cáo thì vẫn chịu hai lần hình phạt roi (malkot); còn cạo trọc cả đầu thì cũng chịu phạt vì phần thái dương đã bị cạo.
Bối cảnh và ý nghĩa: Talmud Makkot 20b dẫn một baraita nói cả người cạo lẫn người được cạo đều chịu phạt, rồi lập tức chất vấn: người được cạo chỉ ngồi yên, vậy có hành vi gì để chịu phạt? Cuộc thảo luận cho thấy các hiền sĩ cân nhắc nghiêm túc nguyên tắc rằng không phạt một điều cấm khi không có hành vi. Lọn tóc mai dài buông xuống, hình ảnh quen thuộc gắn với một số cộng đồng Do Thái chính thống, là tập quán phát triển muộn hơn nhiều từ điều luật này: luật tối thiểu chỉ đòi không cạo sạch phần thái dương, còn việc để dài là lựa chọn của từng cộng đồng. Maimonides xếp nhóm điều này (N41–N45) trong chương cuối phần luật về việc thờ thần khác (avodah zarah), cùng với các quy định về phong tục ở N30. Lý do chung ông đưa ra là mỗi hành vi từng là dấu hiệu nhận diện của tư tế hay tín đồ thờ ngẫu tượng. Đây là giải thích lịch sử của Maimonides; giới nghiên cứu hiện đại còn đề xuất những bối cảnh khác, đặc biệt là nghi thức tang chế ở Cận Đông cổ đại.
Đối chiếu lỗi thường gặp: Người đọc thấy hình ảnh lọn tóc mai dài có thể tưởng đó là nội dung trực tiếp của điều răn. Thực ra điều cấm chỉ nhắm vào việc cạo tròn phần tóc thái dương; độ dài của tóc mai là tập quán cộng đồng. Điều luật cũng chỉ áp dụng cho nam giới theo luật Do Thái (halakhah).
Nguồn tham khảo
- Văn bản chính: Lêvi 19:27; Maimonides, danh mục mitzvah N43; Sefer HaMitzvot, điều cấm 43.
- Pháp điển và truyền thống rabbi: Mishnah Makkot 3:5; Talmud Babylon, Makkot 20b; Mishneh Torah, Foreign Worship and Customs of the Nations 12:1.
- Bối cảnh lịch sử và ngôn ngữ: Jacob Milgrom, Leviticus 17–22, Anchor Yale Bible, chú giải Lêvi 19:26–28; Baruch A. Levine, The JPS Torah Commentary: Leviticus, chú giải Lêvi 19. Xem danh mục JPS Torah Commentary và Anchor Yale Bible Series.
Phần “Bối cảnh và ý nghĩa” là bản tổng hợp từ các nguồn trên; cách đọc của Maimonides và của truyền thống rabbi không được trình bày như bản dịch từng chữ của Torah.