N47 — Không chạy theo ý nghĩ của lòng và điều mắt thấy
English: Not to stray after the thoughts of one’s heart or the sights one’s eyes behold.
Hebrew (Maimonides): שלא לתור אחר מחשבות הלב וראיית העיניים
Nguồn Torah: Dân Số 15:39 — trong đoạn về tua áo nhắc điều răn (tzitzit): “… để các ngươi nhìn thấy nó mà nhớ mọi điều răn của YHWH và làm theo, và đừng lang thang theo lòng mình và mắt mình mà các ngươi vẫn chạy theo cách bất trung.”
Ngữ nghĩa và cách dịch: Động từ תָּתוּרוּ (taturu) là động từ dùng cho những người đi do thám đất Canaan ở Dân Số 13 — “dò xét, đi khắp nơi tìm kiếm”. Cách chọn từ ấy gợi hình ảnh con mắt và trái tim như những kẻ trinh sát đi trước và kéo con người theo. Cụm cuối אֲשֶׁר אַתֶּם זֹנִים אַחֲרֵיהֶם (asher atem zonim achareihem) dùng ẩn dụ bất trung trong hôn nhân, quen thuộc trong ngôn ngữ ngôn sứ về việc thờ thần khác. Talmud Berakhot 12b phân vai rõ: “theo lòng mình” là minut, tức dị giáo; “theo mắt mình” là ý nghĩ phạm tội về tình dục.
Bối cảnh và ý nghĩa: Maimonides đặt điều này trong chương thứ hai của luật về việc thờ thần khác (avodah zarah), và mở rộng nó thành một nguyên tắc nhận thức luận hiếm thấy trong một bộ luật. Ông viết rằng không chỉ ý nghĩ thờ ngẫu tượng, mà mọi ý nghĩ có thể khiến con người nhổ bật một nền tảng của Torah, đều không được để nảy lên trong lòng, “vì hiểu biết của con người có hạn, không phải mọi trí óc đều có thể đạt tới chân lý cho rõ ràng; nếu mỗi người đi theo ý nghĩ trong lòng mình, người ấy sẽ tàn phá thế giới theo mức hiểu biết hạn hẹp của mình”. Đoạn này thường được đọc cùng với N1 và N10 như ba điều cấm nội tâm của cùng một hệ thống.
Đối chiếu lỗi thường gặp: Không nên hiểu N47 thành lệnh cấm suy nghĩ độc lập hay đặt câu hỏi. Chính Maimonides là một triết gia dành cả một tác phẩm lớn, Sách Hướng dẫn cho người bối rối, để đối thoại với những câu hỏi khó. Điều cấm theo cách ông trình bày nhắm vào việc để mình bị cuốn đi bởi ý nghĩ và ham muốn mà không có kỷ luật trí tuệ, và nhắm vào người đọc chưa đủ nền tảng. Cũng lưu ý đoạn Torah đưa ra chính tua áo nhắc điều răn (tzitzit) như một phương tiện ghi nhớ đối trọng.
Nguồn tham khảo
- Văn bản chính: Dân Số 15:37–41; Maimonides, danh mục mitzvah N47; Sefer HaMitzvot, điều cấm 47.
- Pháp điển và truyền thống rabbi: Talmud Babylon, Berakhot 12b; Mishneh Torah, Foreign Worship and Customs of the Nations 2:3.
- Bối cảnh lịch sử và ngôn ngữ: Jacob Milgrom, The JPS Torah Commentary: Numbers, chú giải Dân Số 15:37–41 và phụ lục về tzitzit; Baruch A. Levine, Numbers 1–20, Anchor Yale Bible. Xem danh mục JPS Torah Commentary và Anchor Yale Bible Series.
Phần “Bối cảnh và ý nghĩa” là bản tổng hợp từ các nguồn trên; cách đọc của Maimonides và của truyền thống rabbi không được trình bày như bản dịch từng chữ của Torah.