P205 — Khiển trách người phạm sai trái mà không mang tội vì họ
English: To rebuke a person who sins.
Hebrew (Maimonides): להוכיח החוטא
Nguồn Torah: Lêvi 19:17 cấm nuôi lòng ghét người anh em và yêu cầu “hãy khiển trách” họ, nhưng không được mang tội vì họ.
Ngữ nghĩa và cách dịch: Tokhechah là góp ý hoặc khiển trách nhằm ngăn sai trái và sửa quan hệ, không phải quyền làm nhục, chửi mắng hay giám sát đời tư của người khác. Phần cuối câu giới hạn cách thực hiện: lời trách không được khiến người nói phạm thêm tội.
Bối cảnh và ý nghĩa: Câu đặt khiển trách giữa việc không nuôi hận và yêu người lân cận, nên mục tiêu là giải quyết sai trái thay vì âm thầm tích oán. Truyền thống rabbi đồng thời nhìn nhận giới hạn thực tế: lời nói phải có khả năng được nghe và không được biến thành bạo lực tinh thần.
Nguồn tham khảo
- Văn bản chính: Lêvi 19:17 cấm nuôi lòng ghét người anh em và yêu cầu “hãy khiển trách” họ, nhưng không được mang tội vì họ. Maimonides, danh mục mitzvah P205.
- Pháp điển và truyền thống rabbi: Mishneh Torah, Human Dispositions 6; Talmud, Arakhin 16b.
- Bối cảnh lịch sử và ngôn ngữ: Baruch A. Levine, The JPS Torah Commentary: Leviticus, chú giải Lêvi 19; Jacob Milgrom, Leviticus 17–22, Anchor Yale Bible. Xem danh mục JPS Torah Commentary và Anchor Yale Bible Series.
Phần “Bối cảnh và ý nghĩa” là bản tổng hợp từ các nguồn trên; lớp diễn giải rabbi được phân biệt với nghĩa trực tiếp của Torah.