N132 — Không ăn lễ vật đã bị vô hiệu vì ý định sai (piggul)
English: Not to eat piggul.
Hebrew (Maimonides): שלא לאכול פיגול
Nguồn Torah: Lêvi 7:18 — “Nếu ai ăn thịt lễ bình an vào ngày thứ ba, lễ ấy sẽ không được chấp nhận, không được kể cho người dâng; nó sẽ là lễ vật vô hiệu vì ý định sai (piggul), và người ăn sẽ mang lấy tội.”
Ngữ nghĩa và cách dịch: Từ פִּגּוּל (piggul) nghĩa gốc là “vật ghê tởm, hôi thối”. Truyền thống kinh sư (rabbi) đọc câu Lêvi 7:18 theo một cách táo bạo: nó không nói về việc ăn vào ngày thứ ba, mà về ý định vào lúc dâng. Maimonides định nghĩa trong Sefer HaMitzvot: piggul là lễ vật “bị làm hỏng bởi ý nghĩ” khi người thực hiện nghi lễ, lúc sát tế hay dâng, có ý định sẽ ăn nó sau thời hạn. Mishnah Zevachim 2:2 phân biệt rõ: ý định ăn ngoài nơi quy định làm lễ vật mất tư cách nhưng không bị karet; ý định ăn sau thời hạn thì tạo ra piggul, và người ăn nó bị hình phạt khai trừ thiêng liêng (karet).
Bối cảnh và ý nghĩa: Đây là một trong những ý tưởng đáng chú ý nhất của hệ thống lễ vật rabbi: một ý nghĩ vào đúng thời điểm của nghi lễ có thể thay đổi địa vị pháp lý của một con vật. Đặt cạnh N1 sẽ thấy sự song song: ở cả hai nơi, hệ thống coi trọng nội tâm như hành vi. Mishneh Torah xác định những gì không thể trở thành piggul, như nắm bột dâng, nhũ hương, hương, máu và rượu, vì chúng chính là những thứ “làm cho được phép”, chứ không phải thứ được làm cho phép. Và cũng như với notar, lời cảnh báo được Maimonides tìm thấy ở Xuất Hành 29:33–34. Vì Đền Thờ không còn, điều răn này không có phạm vi thực hành hiện nay; danh mục 613 vẫn giữ nó vì Maimonides đếm các điều răn của Torah, không chỉ những điều còn thi hành được.
Đối chiếu lỗi thường gặp: Không nên hiểu lễ vật vô hiệu vì ý định sai (piggul) là thịt hỏng hay ghê tởm theo nghĩa cảm quan; đó là địa vị pháp lý. Từ này về sau đi vào tiếng Hebrew hiện đại với nghĩa “thứ ghê tởm”, nhưng nghĩa trong luật lễ vật hẹp và kỹ thuật hơn nhiều.
Nguồn tham khảo
- Văn bản chính: Lêvi 7:15–18; Lêvi 19:7; Xuất Hành 29:33–34; Maimonides, danh mục mitzvah N132; Sefer HaMitzvot, điều cấm 132.
- Pháp điển và truyền thống rabbi: Mishnah Zevachim 2:2; Mishneh Torah, Sacrifices Rendered Unfit 18:7–8.
- Bối cảnh lịch sử và ngôn ngữ: Jacob Milgrom, Leviticus 1–16 và Leviticus 17–22, Anchor Yale Bible; Baruch A. Levine, The JPS Torah Commentary: Leviticus. Xem danh mục JPS Torah Commentary và Anchor Yale Bible Series.
Phần “Bối cảnh và ý nghĩa” là bản tổng hợp từ các nguồn trên; cách đọc của Maimonides và của truyền thống rabbi không được trình bày như bản dịch từng chữ của Torah.