N161 — Thượng tế không được lấy góa phụ
English: For a High Priest not to marry a widow.
Hebrew (Maimonides): שלא ייקח כוהן גדול אלמנה
Nguồn Torah: Lêvi 21:14 — “Góa phụ, người đã ly hôn, người phụ nữ mất địa vị tư tế (chalalah) hay người mang địa vị zonah, người ấy không được lấy; nhưng phải lấy một trinh nữ trong dân mình làm vợ.”
Ngữ nghĩa và cách dịch: Câu này mở rộng danh sách ở N158–N160: tư tế thường không được lấy zonah, chalalah và người đã ly hôn; thượng tế còn bị cấm thêm אַלְמָנָה (almanah (“góa phụ”). Mishneh Torah tóm lại: “ba người phụ nữ bị cấm đối với mọi tư tế … và bốn đối với thượng tế: ba người ấy cùng với góa phụ”. Điều cấm áp dụng cho thượng tế đương nhiệm, dù được xức dầu hay chỉ được tấn phong bằng y phục, và cả người đã từng giữ chức rồi rời đi. Câu 21:14 còn có một vế tích cực: thượng tế phải lấy một trinh nữ.
Bối cảnh và ý nghĩa: Mishneh Torah nêu một chi tiết pháp lý cho thấy sự khác biệt giữa các điều cấm: với zonah, chalalah và người đã ly hôn, người phụ nữ đã mang địa vị bị cấm trước quan hệ; còn góa phụ thì không, và chính quan hệ với thượng tế làm nàng trở thành chalalah — điều dẫn đến N162. Thang bậc ấy — người Israel thường, tư tế, thượng tế — tương ứng với các vòng thánh thiêng đã gặp ở N77–N78: người càng gần nơi thánh thì chịu càng nhiều giới hạn. Chức thượng tế không còn tồn tại từ khi Đền Thờ bị phá hủy năm 70 CN, nên điều luật này không có đối tượng áp dụng hiện nay.
Đối chiếu lỗi thường gặp: Không nên hiểu điều luật như sự khinh rẻ góa phụ: góa phụ được lấy tư tế thường và mọi người Israel khác. Giới hạn nói về thượng tế, không về người phụ nữ.
Nguồn tham khảo
- Văn bản chính: Lêvi 21:10–15; Êdêkien 44:22; Maimonides, danh mục mitzvah N161; Sefer HaMitzvot, điều cấm 161.
- Pháp điển và truyền thống rabbi: Mishneh Torah, Forbidden Intercourse 17:1–3.
- Bối cảnh lịch sử và ngôn ngữ: Jacob Milgrom, Leviticus 17–22, Anchor Yale Bible, chú giải Lêvi 21; Baruch A. Levine, The JPS Torah Commentary: Leviticus. Xem danh mục JPS Torah Commentary và Anchor Yale Bible Series.
Phần “Bối cảnh và ý nghĩa” là bản tổng hợp từ các nguồn trên; cách đọc của Maimonides và của truyền thống rabbi không được trình bày như bản dịch từng chữ của Torah.