P173 — Bổ nhiệm một vị vua
English: To appoint a king.
Hebrew (Maimonides): למנות מלך
Nguồn Torah: Đệ Nhị Luật 17:14–15 nói khi Israel vào đất, muốn đặt vua như các dân chung quanh, họ phải đặt người YHWH chọn và không được đặt người ngoại bang.
Ngữ nghĩa và cách dịch: שׂוֹם תָּשִׂים עָלֶיךָ מֶלֶךְ (som tasim alekha melekh) có cấu trúc nhấn mạnh: “ngươi nhất định phải đặt một vua trên mình”. Tuy nhiên câu mở đầu mô tả dân nói “tôi sẽ đặt vua”, khiến các nhà giải thích tranh luận đây là mệnh lệnh, sự cho phép có điều kiện hay nhượng bộ. Maimonides phân loại việc bổ nhiệm vua là mitzvah tích cực.
Bối cảnh và ý nghĩa: Vương quyền Israel cổ hình thành muộn hơn bối cảnh Xuất Hành mà Torah kể lại; 1 Samuel 8 bảo tồn thái độ phê phán mạnh đối với yêu cầu có vua. Đặt P173 trong lịch sử cần giữ cả hai dòng tư liệu: luật giới hạn nhà vua trong Đệ Nhị Luật và phê bình quyền lực quân chủ trong Samuel.
Nguồn tham khảo
- Văn bản chính: Đệ Nhị Luật 17:14–20; 1 Samuel 8; Maimonides, danh mục mitzvah P173.
- Pháp điển và truyền thống rabbi: Mishneh Torah, Kings and Wars 1; Talmud, Sanhedrin 20b.
- Bối cảnh lịch sử và ngôn ngữ: Jeffrey H. Tigay, The JPS Torah Commentary: Deuteronomy, chú giải đoạn được dẫn; The Jewish Study Bible, ấn bản 2, chú giải tương ứng. Xem danh mục JPS Torah Commentary và Anchor Yale Bible Series.
Các câu trong phần “Bối cảnh và ý nghĩa” là bản tổng hợp từ những nguồn trên. Khi nguồn rabbi mở rộng hoặc thu hẹp nghĩa trực tiếp của Torah, trang ghi rõ đó là lớp diễn giải về sau.