N223 — Không hái quả cây trong năm Sabát như năm thường
English: Not to reap fruit that grows on trees in the seventh year in the same manner as in an ordinary year.
Hebrew (Maimonides): שלא לאסוף פירות האילן בשביעית כדרך שאוספין בכל שנה ושנה
Nguồn Torah: Lêvi 25:5 — “… và nho của cây nho không tỉa, đừng hái.”
Ngữ nghĩa và cách dịch: Cụm עִנְּבֵי נְזִירֶךָ (invei nezirekha) dùng chữ nazir, cùng gốc với người khấn biệt mình (nazir): cây nho “được tách riêng”, không được tỉa, giống như người nazir không cắt tóc. Hình ảnh ấy nối năm Sabát với ý tưởng thánh hiến. Mishneh Torah nói trái cây trong năm Sabát “không được thu hái như cách thu hái mỗi năm”, và người hái nho như để chăm cây hay theo lối người thu hoạch nho thì chịu hình phạt roi (malkot).
Bối cảnh và ý nghĩa: Năm Sabát, shemittah, cho đất nghỉ mỗi năm thứ bảy. Mishneh Torah nói người làm bất cứ việc gì với đất hay cây trong năm ấy vi phạm, nhưng chỉ bị phạt hình phạt roi (malkot) theo Torah cho bốn việc mà Torah nêu tên: gieo, tỉa cây nho, gặt, và hái nho. Ngày nay, theo phần lớn ý kiến, luật năm Sabát áp dụng ở Đất Israel theo luật các hiền sĩ, và cách giữ nó trong nền nông nghiệp hiện đại vẫn là đề tài tranh luận. Trái cây năm Sabát có một địa vị riêng: kedushat shevi’it, “sự thánh của năm thứ bảy”. Nó được ăn, nhưng không được buôn bán theo lối thương mại, không được làm hỏng hay bỏ phí, và phải được bỏ ra khỏi nhà khi loại quả ấy không còn ngoài đồng cho súc vật ăn. Cách thu hái được luật định thay đổi so với năm thường, như hái ít và dùng dụng cụ khác, để người ta nhận biết đây là năm khác.
Đối chiếu lỗi thường gặp: Không nên nhầm luật này với các sản phẩm được dán nhãn “năm Sabát” trong chợ Israel ngày nay; đó là kết quả của nhiều giải pháp pháp lý khác nhau mà các cộng đồng tranh luận.
Nguồn tham khảo
- Văn bản chính: Lêvi 25:5; Maimonides, danh mục mitzvah N223; Sefer HaMitzvot, điều cấm 223.
- Pháp điển và truyền thống rabbi: Mishneh Torah, Sabbatical Year and the Jubilee 4:22; Mishnah Sheviit 8–9.
- Bối cảnh lịch sử và ngôn ngữ: Jacob Milgrom, Leviticus 23–27, Anchor Yale Bible, chú giải Lêvi 25; Baruch A. Levine, The JPS Torah Commentary: Leviticus. Xem danh mục JPS Torah Commentary và Anchor Yale Bible Series.
Phần “Bối cảnh và ý nghĩa” là bản tổng hợp từ các nguồn trên; cách đọc của Maimonides và của truyền thống rabbi không được trình bày như bản dịch từng chữ của Torah.