N7 — Không trao con mình cho nghi thức Molech
English: Not to offer one’s son to Molech.
Hebrew (Maimonides): שלא להעביר למולך
Nguồn Torah: Lêvi 18:21 — “Ngươi sẽ không trao dòng giống mình để cho đi qua cho Molech, và đừng làm ô danh Thiên Chúa của ngươi”; Lêvi 20:2 nêu hình phạt.
Ngữ nghĩa và cách dịch: Động từ then chốt là לְהַעֲבִיר (leha’avir, “cho đi qua”), không phải một động từ chỉ việc giết hay dâng lễ vật. Chính Molech cũng chưa được xác định dứt khoát: các phụ âm trùng với từ melekh (“vua”), và có giả thuyết trong giới nghiên cứu cho rằng mlk vốn là tên một loại nghi thức hiến tế chứ không phải tên một vị thần. Maimonides mô tả nghi thức như việc đốt lửa rồi cho đứa trẻ đi qua giữa, và ông định nghĩa vi phạm rất hẹp: phải vừa trao đứa trẻ cho những người phụ trách nghi thức, vừa cho nó đi qua lửa bằng chân theo đúng lối, thiếu một trong hai vế thì không đủ cấu thành.
Bối cảnh và ý nghĩa: Mishnah Sanhedrin 7:7 đã nêu chính hai điều kiện ấy, và Mishneh Torah chép lại kèm phạm vi “dòng giống”: điều cấm bao gồm con trai, con gái, cháu và các thế hệ sau của chính người ấy, nhưng không mở rộng sang anh chị em. Mức độ cụ thể đó cho thấy các nhà chú giải rabbi đang cố định nghĩa một nghi thức mà bản thân họ đã tiếp cận từ xa qua văn bản. Về phía nghiên cứu hiện đại, câu hỏi liệu các bản văn này mô tả việc hiến tế trẻ em có thật hay một nghi thức dâng hiến không gây chết người vẫn chưa khép lại; các khu chôn cất gọi là tophet ở Carthage và vùng Địa Trung Hải được viện dẫn cho cả hai hướng lập luận.
Đối chiếu lỗi thường gặp: Bản rút gọn “hiến con cho Molech” dễ khiến người đọc tưởng Torah đang mô tả một lễ hiến tế trẻ em được định nghĩa rõ ràng. Nguyên văn nói về việc “cho đi qua”, còn định nghĩa pháp lý của Maimonides hẹp hơn hẳn cách hiểu phổ thông. Bên cạnh đó, đây là một điều cấm về một nghi thức cụ thể trong bối cảnh Canaan cổ, không phải một phát biểu tổng quát có thể đem áp cho các tập tục liên quan đến lửa, hương hay trẻ em ở những nền văn hóa khác.
Nguồn tham khảo
- Văn bản chính: Lêvi 18:21; Lêvi 20:2; Maimonides, danh mục mitzvah N7; Sefer HaMitzvot, điều cấm 7.
- Pháp điển và truyền thống rabbi: Mishnah Sanhedrin 7:7; Mishneh Torah, Foreign Worship and Customs of the Nations 6:3–5.
- Bối cảnh lịch sử và ngôn ngữ: Jacob Milgrom, Leviticus 17–22, Anchor Yale Bible, chú giải Lêvi 18:21; Baruch A. Levine, The JPS Torah Commentary: Leviticus, về tranh luận quanh nghi thức mlk. Xem danh mục JPS Torah Commentary và Anchor Yale Bible Series.
Phần “Bối cảnh và ý nghĩa” là bản tổng hợp từ các nguồn trên; cách đọc của Maimonides và của truyền thống rabbi không được trình bày như bản dịch từng chữ của Torah.