N365 — Vua không tích lũy quá nhiều vàng bạc
English: For a king not to accumulate much silver and gold.
Hebrew (Maimonides): שלא ירבה לו המלך כסף וזהב
Nguồn Torah: Phục Truyền Luật Lệ 17:17 — “…và không được tích lũy cho mình quá nhiều bạc vàng.”
Ngữ nghĩa và cách dịch: וְכֶסֶף וְזָהָב לֹא יַרְבֶּה לּוֹ מְאֹד (ve-khesef ve-zahav lo yarbeh lo me’od). Lại là chữ לוֹ (lo (“cho chính mình”), và thêm מְאֹד (me’od (“quá nhiều”). Ngay sau đó, Phục Truyền 17:18–20 truyền vua chép một cuốn Torah để đọc suốt đời, “để lòng vua không kiêu căng với anh em mình”. Xem melekh.
Bối cảnh và ý nghĩa: Mishneh Torah phân biệt rõ: vua không được tích lũy vàng bạc trong kho riêng “để kiêu hãnh hay khoe khoang”, mà chỉ đủ để trả cho quân đội và người phục vụ; còn vàng bạc tích lũy cho ngân khố Đền Thờ, dành cho nhu cầu của cộng đồng và chiến tranh, thì là việc đáng làm. Người vi phạm bị phạt roi. Ngay sau các điều cấm này, Maimonides viết rằng vua không được say rượu, mà phải “bận rộn với Torah và nhu cầu của Israel ngày và đêm”. Đây là điều cấm cuối cùng trong danh mục 365 điều cấm của Maimonides: danh mục khép lại bằng một lời nhắc rằng quyền lực cao nhất cũng nằm dưới luật.
Đối chiếu lỗi thường gặp: Không nên hiểu điều cấm là chống lại sự giàu có nói chung. Nó nhắm vào việc người nắm quyền dùng của cải chung làm của riêng.
Nguồn tham khảo
- Văn bản chính: Phục Truyền Luật Lệ 17:17–20; Maimonides, danh mục mitzvah N365; Sefer HaMitzvot, điều cấm 365.
- Pháp điển và truyền thống rabbi: Mishneh Torah, Kings and Wars 3.4; Mishneh Torah, Kings and Wars 3.5.
- Bối cảnh lịch sử và ngôn ngữ: Jeffrey H. Tigay, The JPS Torah Commentary: Deuteronomy, chú giải chương tương ứng; Moshe Weinfeld, Deuteronomy and the Deuteronomic School (1972). Xem danh mục JPS Torah Commentary và Anchor Yale Bible Series.
Phần “Bối cảnh và ý nghĩa” là bản tổng hợp từ các nguồn trên; cách đọc của Maimonides và của truyền thống rabbi không được trình bày như bản dịch từng chữ của Torah.