N49 — Không để người nào thuộc bảy dân Canaan sống sót
English: Not to allow a single member of the seven [Canaanite] nations to live.
Hebrew (Maimonides): שלא להחיות אדם משבעה עממים
Nguồn Torah: Phục Truyền Luật Lệ 20:16 — “Nhưng trong các thành của những dân mà YHWH Thiên Chúa ngươi ban cho ngươi làm cơ nghiệp, ngươi đừng để một sinh mạng nào sống.”
Ngữ nghĩa và cách dịch: Cụm לֹא תְחַיֶּה כָּל נְשָׁמָה (lo techayeh kol neshamah (“đừng để sống bất cứ hơi thở nào”) là một trong những câu dữ dội nhất trong Torah. Maimonides trình bày nó như một điều cấm đi đôi với một điều răn tích cực đã được tính riêng là P187: ai có thể mà không làm thì vi phạm điều cấm này. Nhưng cần đọc câu 20:16 trong mạch văn của nó: câu 20:10 ngay trước đó ra lệnh khi đến gần một thành để đánh thì phải đề nghị hòa bình trước, và các câu 20:10–15 phân biệt giữa các thành xa và các thành của bảy dân.
Bối cảnh và ý nghĩa: Điểm then chốt trong cách Maimonides hệ thống hóa là ông áp nghĩa vụ đề nghị hòa bình cho mọi cuộc chiến. Mishneh Torah, Kings and Wars 6:1 mở đầu: “Không được gây chiến với bất kỳ ai trên thế giới trước khi đề nghị hòa bình, dù là chiến tranh tự nguyện hay chiến tranh bắt buộc”; và 6:4 xác định điều cấm “đừng để sống” chỉ áp dụng cho những người đã từ chối hòa bình. Đây là lập trường của Maimonides, không phải của mọi nhà chú giải: một số thẩm quyền khác đọc Torah theo hướng chỉ các thành xa mới được đề nghị hòa bình. Ngoài ra, Thứ nhất, Mishneh Torah viết ngay trong luật Do Thái (halakhah) về bảy dân rằng “ký ức về họ đã mất”, và Mishnah Yadayim 4:4 ghi nguyên tắc rằng vua Assyria Sennacherib đã xáo trộn mọi dân tộc, nên các phạm trù sắc tộc cổ không còn nhận diện được. Thứ hai, theo chính Maimonides, không được khai chiến với bất kỳ ai trước khi đề nghị hòa bình, kể cả trong chiến tranh bắt buộc; nếu đối phương chấp nhận hòa bình và bảy điều luật Noah thì không ai bị giết. Thứ ba, trong giới nghiên cứu Kinh Thánh, nhiều học giả coi luật chinh phục trong Phục Truyền là một chương trình lý tưởng hóa, viết muộn hơn nhiều so với thời điểm được kể, và chính các sách Giôsuê và Thẩm Phán mô tả các dân ấy tiếp tục sống bên cạnh Israel.
Đối chiếu lỗi thường gặp: Đây là một trong những đoạn khó nhất của Torah về mặt đạo đức, và trang này không làm nhẹ đi nội dung của nó. Nhưng cần nói dứt khoát: bảy dân Canaan là một phạm trù văn bản không còn đối tượng, và không được dùng điều luật này để gán nhãn hay biện minh cho bạo lực đối với bất kỳ dân tộc, tôn giáo hay cộng đồng nào ngày nay. Giới nghiên cứu và giới thần học Do Thái hiện đại đã viết nhiều về gánh nặng đạo đức của những đoạn văn này; việc đối diện trung thực với chúng là một phần của truyền thống giải thích, không phải điều cần che giấu.
Nguồn tham khảo
- Văn bản chính: Phục Truyền Luật Lệ 20:10–18; Maimonides, danh mục mitzvah N49; Sefer HaMitzvot, điều cấm 49.
- Pháp điển và truyền thống rabbi: Mishneh Torah, Kings and Wars 5:4, 6:1 và 6:4; Mishnah Yadayim 4:4.
- Bối cảnh lịch sử và ngôn ngữ: Jeffrey H. Tigay, The JPS Torah Commentary: Deuteronomy, chú giải Phục Truyền 7 và 20, kèm phụ lục về herem; Moshe Weinfeld, Deuteronomy 1–11, Anchor Yale Bible, về tính lý tưởng hóa của luật chinh phục. Xem danh mục JPS Torah Commentary và Anchor Yale Bible Series.
Phần “Bối cảnh và ý nghĩa” là bản tổng hợp từ các nguồn trên; cách đọc của Maimonides và của truyền thống rabbi không được trình bày như bản dịch từng chữ của Torah.